Time shift: laatste dagen van Britse stoomtreinen

Het programma Time shift van de Britse televisiezender BBC Four biedt op woensdag 21 december de gelegenheid om in de documentaire The last days of steam te zien hoe direct na de Tweede Wereldoorlog in Groot-Brittannië de stoomtrein opnieuw in gebruik werd genomen, en dat daar ook heel snel weer een einde aan kwam.

De film wordt uitgezonden door BBC Four op genoemde datum tussen 20:00 uur en 21:00 uur onze tijd.
__________
Afbeelding: Oude stoomlocomotief, in gebruik bij STAR (Stadskanaal Rail), een nostalgische lijn in de provincie Groningen

Jeruzalem: boek en driedelige BBC-documentaire

Drie donderdagavonden
Op donderdag 8 december, om 22:00 uur onze tijd, begint op de Britse televisiezender BBC Four het eerste deel van een serie van drie documentaires, die tezamen bijna drie uur in beslag nemen over de geschiedenis van de stad Jeruzalem, die historicus Simon Sebag Montefiore heeft gerealiseerd onder de titel Jerusalem: The making of a holy city. De eerste aflevering duurt tot 23:00 uur en is getiteld Wellspring of holiness. Een herhaling kunnen we tegemoet zien op dinsdag 13 december, via dezelfde zender, 's avonds vanaf 23:55 uur.
Op donderdag 15 december volgt deel 2; op donderdag 22 december wordt het derde en laatste deel uitgezonden. Het ligt voor de hand dat die beide delen eveneens op de dinsdag na de eerste uitzending zullen worden herhaald.

Het boek Jeruzalem
Diezelfde Simon Sebag Montefiore heeft zich reeds onderscheiden als historicus van formaat met twee boeken over het leven de krankzinnige sadist Stalin. [1]
Eerder dit jaar is zijn omvangrijke geschiedenis in boekvorm uitgekomen over de wereldwijd befaamde historische stad Jeruzalem in Israël, een plek die van oudsher van niet alleen door joden en christenen, maar tevens door moslims als hun stad wordt beschouwd, en, mede daardoor, niet zelden wordt gezien als hoofdstad van de wereld, al is dat laatste ─ zeker in de huidige tijd, en met name buiten de direct betrokken bewoners van de gebieden rondom die stad en staat ─ overdreven.
Niet alleen de oorspronkelijke, Engelse, editie zag dit jaar het licht, ook de Nederlandse vertaling is onlangs van de persen gerold. Evenals de beide boeken van dezelfde schrijver over Stalin, is ook Jeruzalem op de markt gebracht door Nieuw Amsterdam Uitgevers.

Veroveringsdrang
Vele groeperingen, en soms hele volken, hebben in de loop der tijden getracht Jeruzalem te veroveren, waarbij allerlei drijfveren en emoties, ingegeven door bij voorbeeld godsdienst ─ men denke daarbij onder meer aan de Kruistochten ─ dan wel hebzucht, afgunst en allerlei andere lagere hartstochten een rol van grote betekenis gespeeld.
Dat was niet alleen in het verleden evident, maar al die genoemde elementen spelen bij diverse lieden ─ die macht hebben of deze hebben gegrepen ─ ook vandaag de dag een rol van doorslaggevende betekenis. Het uiterlijk vertoon is weliswaar gewijzigd en men zal waarschijnlijk niet zo gauw meer hele legers zien oprukken, maar de dreiging die uitgaat van staten ─ of zelfs van één staat ─ die atoomwapens ontwikkelt en niet zal schromen deze te gebruiken, maakt dat de dreiging jegens Jeruzalem en de wijde omgeving even actueel is als een millennium geleden.
Het fascinerende, briljant-spannend geschreven boek kan het gemakkelijk tegen elke thriller over moordenaars, dieven en andere criminelen opnemen. Al zal men ook die lieden in de historie van genoemde stad niet bepaald sporadisch tegenkomen.

Simon Sebag Montefiore.

Dank zij drie vertalers is het boek zo snel na de Engelse versie in ons taalgebied uitgekomen.
__________
[1] a: Het hof van de rode tsaar.
b: Stalins jeugdjaren ─ Van rebel tot rode tsaar. Een bijdrage daarover is te vinden op deze site, gepubliceerd op zondag 20 januari 2008.
__________
Simon Sebag Montefiore:
Jeruzalem ─ De biografie. 
Vertaald door Henk Moerdijk, Georg Pape en Mieke Hulsbosch.
732 pag. + 4 x 8 pagina's op kunstdruk met illustraties in kleuren en z/w; gebonden met stofomslag. 
Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam 2011.
ISBN 978 90 468 0780 4.

Gouden tijd Britse tram in BBC 4-documentaires

Ontwikkelingsgeschiedenis
De Britse televisiezender BBC Four vertoont op maandag 5 december twee documentaires over de ontwikkelingsgeschiedenis van het vervoermiddel tram in Groot-Brittannië.
De eerste documentaire behint om 22:00 uur onze tijd en duurt een uur: The golden age of trams: A streetcar namend desire. [1]

De tram in Blackpool
Op dezelfde zender wordt, in de nacht van maandag 5 op dinsdag 6 december, tussen 00:30 uur en 01:00 uur onze tijd, de documentaire Blackpool tram uitgezonden. Die gaat specifiek over dit middel van openbaar vervoer in de Engelse stad Blackpool.

Het commentaar wordt gesproken door acteur Warren Clarke, bekend van vele film- en tv-optredens (onder meer als detective Dalziel in Dalziel and Pascoe).
Een aardige algemene geschiedenis van de tram, inclusief enkele aspecten van tramvervoer in Groot-Brittannië is te vinden in het goed geïllustreerde Wikipedia-artikel over dit vervoermiddel.
__________
[1] Het tweede gedeelte van die titel refereert aan, en/of is wellicht een hommage aan het toneelstuk met dezelfde titel uit 1947, van de Amerikaanse schrijver van vooral drama's, Tennessee Williams (1911-1983). Dat indertijd zeer succesvolle drama werd, met dezelfde titel, in 1951 verfilmd door Elia Kazan (1909-2003), met in de hoofdrollen Marlon Brando (1924-2004) en Vivien Leigh (1913-1967).
__________
Afbeelding: Drie trams aan de Zuidzijde van de Grote Markt in Groningen. Deze foto moet uit de jaren twintig stammen, aangezien Lijn 2 in 1928 werd vervangen door trolleybussen. In 1950 zou dat ook met de lijnen 1 en 3 gebeuren. In de ruimte op de foto tussen de ene en de twee andere trams ziet u de stenen trap naar de ingang van Tuchinsky's oude Cinema Palace. Het ziet er thans naar uit dat er in 2016 opnieuw twee tramlijnen in Groningen zullen gaan rijden, met modern materieel in de vorm van treintrams.Foto van de Groninger Archieven.

BBC Four-documentaires: Alles in kaart gebracht

Wereldkaart uit het jaar
1689 (Amsterdam)

Twee programma's achtereen over aardrijkskundige kaarten biedt de Britse zender BBC Four op woensdag 22 juni. Om 20:30 uur onze tijd begint het met een aflevering van de documentaireserie The beauty of maps. Van deze reeks over kaarten wordt de aflevering Medieval maps ─ Mapping the medieval mind getoond. Daar kunnen we een confrontatie verwachten met een andere tekening van de werelddelen dan onze huidige, mede op grond van satellietfoto's tot stand gekomen inzichten.
Direct in aansluiting, om 21:00 uur, volgt een nieuwe aflevering  ─ met de lengte van bijna een uur ─ in de BBC Four-reeks Maps: Power, plunder and possession. Daarin komen de verhalen aan bod, die de 'achtergrond' vormen voor landkaarten.
Deze aflevering draagt de titel Windows on the world.

BBC Four: De man die absoluut niet van Staal was

Jozef Dzjoegasjvili, zich noemende
en schrijvende Stalin (Man van Staal)

Historicus David Reynolds heeft ontdekt dat Georgiër Jozef Dzjoegasjvili ─ zich noemende en schrijvende Stalin (d.i. Man van Staal) ─ helemaal niet vastberaden en onverschrokken was als zijn schuilnaam (althans deze ene, van de in ieder geval negenendertig pseudoniemen) zou hebben kunnen doen vermoeden.
Die ontdekking deelt de historicus met allen die dat willen in een documentaire World War Two: 1941 and the Man of Steel. Deze film zal worden uitgezonden op maandag 13 juni, tussen 22:00 uur en 23:30 uur, via de Britse televisiezender BBC Four. 
Een herhaling, op dezelfde zender, is gepland voor donderdag 16 juni, te beginnen om 23:45 uur en doorgaand tot in de nacht op vrijdag 17 juni, om 01:15 uur.
Deze historicus, geboren in 1952, heeft al heel wat boeken over politiek-historische thema's op zijn naam staan en hij heeft tevens diverse documentaires over politiek en historie voor de Britse televisie gemaakt.

Tien jaar strijd tussen Ted Heath en Harold Wilson



De beide protagonisten van de BBC Four-|
documentaire. Links Wilson, rechts Heath.

De Britse televisiezender BBC Four presenteert op woensdag 25 mei, tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, een documentaire Heath vs Wilson: The 10 Year Duel. Zowel Edward Heath (1916-2005) alsook Harold Wilson (1916-1995) is in de jaren zeventig van de vorige eeuw Prime Minister van Groot-Brittannië geweest. Tien jaar heeft de strijd tussen deze beide heren, Ted Heath vertegenwoordigde daarbij de Conservatieven, Wilson zat in het Lagerhuis voor de sociaal-democraten: de Labour Party; hij was premier van 1964-1970, en nogmaals van 1974-76; toen moest hij om gezondheidsredenen aftreden. Ted Heath was eerste minister van het Verenigd Koninkrijk van 1970-1974.



IJslandse sagen in tv-programma van BBC Four

Liefhebbers van sagen en legenden zullen tevreden zijn als ze ontdekken ─ bij voorbeeld langs deze weg ─ dat de televisiezender BBC Four op dinsdag 10 mei, tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd, aandacht zal besteden aan klassieke IJslandse sagen ─ The Viking Sagas ─, welke niet alleen geweldige uitingen zijn gebleken van lyrische en/of epische kunst, maar die tevens hebben bewezen dat ze betrouwbare historische bronnen zijn.
In principe gaat het daarbij om mondeling doorgegeven geschiedenis, welke pas later op schrift werd gesteld, waarmee de 'beweeglijkheid' ietwat werd beperkt, en de verhalen in kwestie een meer vast karakter kregen, maar in de mondelinge versie vanzelfsprekend nog voldoende bewegingsvrijheid hadden voor de vertellers.

Titelpagina van een proza-versie van de
Edda uit de achttiende eeuw

Theoretisch gezien zijn de geboekstaafde versies betrouwbaarder want vast liggend, maar dat is slechts bij oppervlakkige beschouwing het geval, aangezien de talrijke mogelijkheden voor interpretatie open blijven. Dat is immers eveneens een vorm van dynamiek.
Zo bestaat er van de beroemdste IJslandse sage, de Edda, een lyrische versie en een latere, epische versie.
In een uur televisietijd kan daarover heel wat wetenswaardigs voor het voetlicht worden gebracht: het enige dat daarvoor nodig is, kan men met één woord omschrijven: kwaliteit.
Een herhaling van dit programma zal door dezelfde zender worden uitgezonden op maandag 16 mei, tussen 20:30 uur en 21:30 uur.