Terra X-documentaire Morgenland — deel 2

Vooruitstrevendheid troef
In aansluiting op ons bericht van zondag 17 mei over de eerste aflevering van de driedelige Terra X-documentaire Morgenland van het Zweite Deutsche Fernsehen zij hier gewezen op de delen 2 en 3, die binnen goed drie etmalen zullen worden uitgezonden.
Op donderdag 21 mei — ook weer tussen 19:30 uur en 20:15 uur — volgt deel 2, Mit den Schwertern des Geistes. Zo omschreven de moslims zelf in de middeleeuwen het fenomeen van de samenhangende elementen kunsten en wetenschappen. In de tweede aflevering wordt — de titel geeft het al aan — nader ingegaan op de ontwikkeling daarvan: de architectuur van toen en andere uitingen van een sterk ontwikkeld kunstgevoel zijn de nog altijd fascinerende getuigen van wat er zich op dat gebied aan vooruitgang werd geboekt.
In de tijd dat Europa voor het overgrote deel was ondergedompeld in de duistere middeleeuwen, slaagden ontwikkelde moslims erin hun kennis en inzichten van dat moment beter aan te wenden en denkbeelden in praktijk te brengen. Zo ondernam men in het morgenland reeds pogingen om te vliegen, en bleek men ver voor ons westerlingen in staat een vorm van experimentele geneeskunde te ontwikkelen. In deze tweede aflevering komen de ontwikkelingen van de aangegeven aspecten van het leven aan de orde op drie verschillende continenten en in zes landen. Een prachtig voorbeeld van de sfeer die toen binnen de genoemde stroming heerste is de alom hooggeprezen Moorse cultuur die terug te vinden is in Spanje.
__________
Afbeelding: Getuige van de Moorse architectuur in Spanje: de grote moskee van Cordoba.

Das BRD-Gefühl in film-docu over 7 Brüder

Sterke contrasten binnen anderhalf decennium
Zij allen werden geboren tussen 1929 en 1945: zeven broers in één gezin. Op maandag 18 mei, 's avonds van 23:50 uur tot in de nacht op dinsdag de 19de om 01:15 uur vertoont het tweede publieke Duitse televisienet ZDF een documentaire waarin die zeven broers fungeren. De oudste is reeds of wordt alsnog in 2009 tachtig jaar, de jongste is geboren in het laatste jaar waarin ook nog de Tweede Wereldoorlog heeft gewoed. In het opgroeiproces van de oudste en de jongste van die zeven zal een bijna niet te beschrijven verschil zijn geweest: de ene beleefde de doormars van Hitler naar de macht, al was hij net — of nog net niet — vier jaar toen Hitler kanselier werd. De ander onderging zijn bewustwording in de periode dat Hitler nog maar net was verslagen maar in grote delen van het land en in zo menig hoofd en hart nog niet verdwenen.


Tijdens de genoemde film krijgen we portretten van die zeven mannen te zien, en kunnen we ijd meemaken in welke mate zij niet alleen een familiehistorie weerspiegelen, maar tegelijkertijd een bepaald gedeelte van de jongste Duitse geschiedenis vanaf de jaren van de vorige eeuw verhelderen .

Meer documentaires over 60 jaar BRD
De als experimentele documentaire gekwalificeerde 7 Brüder is de eerste van drie films die tijdens de bewuste nacht zullen worden uitgezonden in de reeks Das kleine Fernsehspiel.
De film die daar achteraan komt behandelt de zogeheten spindoctors die werkzaam zijn geweest voor de kanselierskandidaten Gerhard Schröder en Edmund Stoiber tijdens de campagne voor de verkiezingen van 2002 in de Bondsrepubliek. Als laatste volgt een documentaire over de collectieve Duitse zwaarmoedigheid, waarvan juist nu — terwijl de ene jobstijding na de andere wordt uitgestrooid over de toestand van de wereldeconomie en alle daaraan verbonden negatieve zaken — minder te diagnosticeren valt dan gebruikelijk.
__________
Op de foto: vier van de zeven broers.

Mein Deutschland deel 3 — Risse in der Mauer

Mein Deutschland
Onder verwijzing naar wat we hier over de eerste en over de tweede aflevering van deze driedelige documentaire te melden hebben gehad, kunnen we daar nog aan toevoegen dat de terugblik op deze periode van goed vier decennia — van 1949 tot 1990 — op maandag 18 mei wordt afgesloten. De uitzending begint, net als in beide vorige gevallen, om 21:00 uur en de duur is ook nu drie kwartier.
In deze derde aflevering wordt de periode van 1977 tot 1990, en deze keer komen mensen aan het woord die het allemaal hebben meebeleefd: van DDR-burgers uit diverse disciplines, maar toch op enigerlei wijze hoog op de ranglijst der bekendheid: een televisiepresentatrice, een hoogspring-ster en een thans gevierde zangeres, en tevens de inmiddels om veel meer dan alleen zijn rol als Tatort-Kommissar Kain zeer bekende Bernd Michael Lade, die steeds naast Peter Sodann speelt in de alom in het Duitse taalgebied befaamde Kriminalreihe; Peter Sodann heeft zich, op verzoek van de partij Die Linke, kandidaat gesteld voor het ambt van Bondpresident —, tot en met de in die dagen zeer actieve VS-diplomaat John Kornblum, de West-Duitse journalist Günther Walraff. De titel die deze laatste aflevering werd meegegeven luidt Risse in der Mauer. Dat hoeven we niet eens te vertalen.
___________
Afbeeldingen
1. Foto behorende bij de derde aflevering van de documentairereeks Mein Deutschland van ARD/Das Erste.
2. Acteur en voormalig DDR-burger Bernd Michael Lade, thans Tatort-Kommissar Kain.

Een profeet verandert de wereld — driedelige Terra X-documentaire via ZDF; vanavond deel 1

Constructieve beeldvorming
In de wijd en zijd bekende en inmiddels veelal hogelijk gewaardeerde historische documentaireserie Terra X van het tweede publieke Duitse televisienet (ZDF) wordt — vanaf hedenavond, tussen 19:30 uur en 20:15 uur — een driedelige film gewijd aan het Morgenland. De eerste aflevering daarvan draagt de titel Ein Prophet verändert die Welt. Daarin wordt het ontstaan van de Islam behandeld met gedetailleerde aandacht voor de figuur en de zogenoemde openbaring van de profeet Mohammed.


Over de islam wordt zoveel onzinnigs verkondigd, in eerste instantie door mensen die al dan niet terecht enige angst koesteren. Als deze slechte ervaringen hebben opgedaan, is dat spijtig en kan men enig begrip opbrengen voor de geuite angst, maar wanneer die de basisvormen aanneemt van de uitingen van angst die Hitler en consorten jegens Joden hadden — en dat gebeurt heden ten dage bij politici die het begrip Vrijheid voor in de mond hebben, maar dat fenomeen alleen voor zichzelf en gelijkgezinden menen te mogen en zelfs te moeten claimen — en zich daarmee schuldig maken aan de kwalijkst denkbare vorm van discriminatie, leugens, laster, lagen en listen die ook de vaak als boosaardig aangehaalde Hitler kenmerkten. Dergelijke politici verdienen dan ook niet anders dan de diepst denkbare verachting.

Onzinnig gedrag
Vanzelfsprekend gedragen sommige moslims zich ook als volstrekte dwazen door maar allerlei beweringen de wereld in te slingeren, die op niets anders zijn gebaseerd dan geraaskal van iemand die men ten onrechte heeft vertrouwd. Verzinsels, kortom.
Bij mij in de buurt — waar zich een moskee bevindt, die mij nog nooit enige vorm van overlast heeft bezorgd door het bestaan of door de mensen die zich daar ophouden — zijn diverse moslims die angst uiten ten opzichte van mijn hond, en deze meestal verklaren doordat in de Koran zou staan dat honden onrein zijn. Jonge moslims die zelf een hond hebben — het aantal van hen is heel klein — beweren daarentegen dat niets van dergelijke onzin in de Koran te vinden is.
Eén mevrouw gaat altijd opzij als ze mijn hond Amber ziet en zegt: "Ik ben niet bang voor honden, maar ik mag van mijn geloof niet door hun spuugjes worden geraakt."
In een dergelijke context vraag je je wel eens af wat er zou gebeuren als er een moslimkind in het kanaal valt en een hond dat kind veilig en wel op de wal brengt. . . . .
Wie door wetenschappelijk verantwoorde lectuur nader wil worden geïnformeerd over deze godsdienst, zij hier gewezen op het bestaan van het hierbij afgebeelde boek dat is verschenen in een voortreffelijke serie van uitgeverij Junius, bedoeld als Inleiding, geschreven door Peter Heine. (ISBN 978-3-88506-365-4.)

Mein Deutschland, deel 2 — Vreemde buren

Omwentelingen
In aansluiting op ons artikel van maandag 4 mei over de op die dag begonnen, driedelige, documentaire over de geschiedenis van de Bundesrepublik Deutschland in de periode 1949-1990, zendt het eerste publieke Duitse televisienet ARD/Das Erste op maandag 11 mei — tussen 21:30 uur en 22:15 uur —, de tweede aflevering uit onder de titel Fremde Nachbarn, over de jaren zestig van de vorige eeuw. Over onder meer de bouw, in augustus 1961, van de Muur tussen Oost en West — die er bij bepaald niet weinig mensen binnen, en evenzeer buiten, Duitsland ertoe heeft geleid dat de angst toenam voor een Derde Wereldoorlog; zeker in de beginperiode toen de zaak op scherp stond en, onder meer, talrijke beelden van de aanleg de wereld rond gingen —, alsmede over de komst van de toen nog als gastarbeider gekwalificieerde buitenlandse werknemers, die in zeer groten getale aankwamen en er mede voor zouden zorgen dat de welvaart in de Bondsrepubliek zou toenemen.
Interwiews worden getoond met onder anderen Franz Beckenbauer (jaargang 1945) — zo ongeveer de beroemdste voetballer in de Duitssprekende gebieden, die niet zelden in opspraak is gekomen door zijn gedrag op het veld, eveneens naar het pubiek toe — en verder met de in 1942 geboren, wijd en zijd bekende Duitse feministe Alice Schwarzer, die aldaar het vrouwentijdschrift Emma heeft opgericht.
____________
Afbeeldingen
1. Voetballer Franz Beckenbauer.
2. Feministe Alice Schwarzer. (Foto uit 2007.)

Zestig jaar Duits Bondspresidentschap

Aan de vooravond van verkiezingen
In de tv-serie ZDF-History — met in die titel een volstrekt onnodige, nutteloze toevoeging van een Engelstalig woord aan een Duits televisieprogramma — staat, nog net op zondag 10 mei — 's avonds om 23:55 uur — het begin gepland van de documentaire Die Bundespräsidenten. De uitzending duurt tot 00:45 uur in de nacht op maandag 10 mei. In doe rolprent wordt een terugblik geboden op het ambt van Bondspresident gedurende zestig jaar: van eerst vrij lang — ruim vier decennia: van 1949 tot 1990 — alleen het westelijk deel van Duitsland. Pas na de val van de Muur en de zogeheten eenwoording van de beide Duitslanden, is er één president voor die ooit twee staten vormende 'eenheid'.
Deze documentaire zal tegelijkertijd de functie kunnen vervullen van voorlichtingsmateriaal voor de Duitse bevolking, aangezien menigeen niet eens weet welke functie die man — tot dusver is er geen vrouw aan te pas gekomen — vervult en wie op het moment die post bekleedt. Dan hoeven we het al helemaal niet meer over het verleden te hebben en de vraag wie zijn het geweest die in zestig jaar vanuit Palais Schaumburg hun zegje hebben gedaan? En wie moeten we kiezen van de kandidaten die beschikbaar zijn om de huidige president, Horst Köhler, op te volgen? Hijzelf — hij is kandidaat voor de christen-democraten, of professor Gesine Schwan van de sociaal-democratische partij dan wel Peter Sodann een Oost-Duitse acteur, theaterdirecteur en Tatort-Kommissar? Die echter enigszins de weg kwijt lijkt te zijn sedert hij zich, op verzoek — zo wordt steeds met nadruk gesteld — in de politiek van alledag (b)lijkt te willen mengen.
De verkiezingen voor dat ambt worden binnenkort gehouden. De eerste ronde is op 23 mei.
____________
Afbeeldingen
1. Gesine Schwan, kandidate voor de functie van Bondspresident van de Bondsrepublik Deutschland. (Foto uit 2009, genomen in Heidelberg.)
2. Horst Köher, de huidige Duitse Bondspresident die aan zijn periode nog graag vijf jaar zou willen toevoegen. (Foto op voorplat Köhler-Biografie in de reeks dtv-premium).

Duitsland tussen 1949 en 1990 — driedelige film Mein Deutschland begint vanavond op Duitsland 1

Op drie maandagen
Het eerste publieke Duitse televisienet ARD/Das Erste probeert door middel van een driedelige documentaire over de ontwikkelingsgang van de naoorlogse geschiedenis van de Bundesrepublik Deutschland, die meest westerse staat in Midden-Europa, uit de doeken te doen door middel van gefilmde gesprekken met in totaal zestig figuren die in de wereld der politiek, in de sfeer der kunsten en anderszins in het culturele leven een vooraanstaande rol hebben gespeeld. Zij zullen een soort openbaar nadenkende houding met betrekking tot hun vaderland betrachten, vanaf de — in meer dan één opzicht dubbele — stichting van een Duitse staat in 1949.
De film die de titel Mein Deutschland kreeg, zal in drie afleveringen worden uitgezonden. Aan het woord komen, althans in de eerste aflevering, onder meer de voormalige minister van Financiën in het kabinet van Helmut Kohl, de CSU-politicus Theo Waigel en de recentelijk teruggetreden intendant van de Westdeutsche Rundfunk, Fritz Pleitgen, die jarenlang correspondent in de DDR was voor de Westduitse zenders van de ARD. Vele journalisten en geïnteresseerden in perszaken zullen zijn gezicht kennen van het zondagse WDR-programma Presseclub dat bijna iedere zondag direct na de korte Tagesschau van 12:00 uur door het eerste Duitse publieke televisienet wordt gepresenteerd.
De eerste aflevering daarvan Geteilte Heimat — over de periode 1949 tot 1961 — zal op bovengenoemde Duitse televisiezender worden gepresenteerd op maandag 4 mei, tussen 21:00 uur en 21:45 uur.
De delen twee en drie van deze documentaire van Jan Peter en Yuri Winterberg, gerealiseerd voor Radio Berlin Brandenburg — één van de zenders die tezamen ARD/Das Erste vormen —, zullen op de hierna volgende maandagen, respectievelijk 11 en 18 mei worden uitgezonden, eveneens op Duitsland 1.
____________
Afbeeldingen
1. Theo Waigel, voormalig minister van Financiën in de Duitse Bondsrepubliek.
2. Fritz Pleitgen, voormalig intendant van de Westdeutsche Rundfunk.

Bedolven door de Vesuvius — Documentaire over de payrusrollen van Herculaneum — via Arte-tv

Eeuwenoude teksten worden zichtbaar gemaakt
Arte-televisie zal de komende dagen vijf keer de documentaire Vom Vesuv verschüttet uitzenden, te beginnen op zaterdag 18 april, in de avond tussen 21:00 uur en 21:55 uur. Het is een productie uit 2003 van de Amerikaanse filmer Julie Walker, die in HD-kwaliteit wordt uitgezonden op het beeldformaat 16:9. Daarin wordt getoond hoe het onderzoek vordert naar de papyrusrollen die omstreeks 1750 werden ontdekt, naast diverse andere voorwerpen, in de Villa dei papiri in de antieke Italiaanse stad Herculaneum.
Het onderzoek naar de teksten op al die rollen uit die gehele bibliotheek, welke in 79 van onze jaartelling — zoals zoveel mensen, dieren, huizen, straten en pleinen, en voorts tal van gebruiksvoorwerpen — door de uitbarsting van de Vesuvius onder de lava werden bedolven, kan gelukkig met behulp van ultramoderne — multispecterale — technieken voortgang vinden en wel zodanig dat de oude schatten zelf daardoor geen schade meer ondervinden. Het is een hele onderneming zo'n oude papyrus te ontrollen, aangezien daar zeer veel fingerspitzengefühl bij benodigd is.

Documentaire met veel aspecten
In de film wordt getoond op welke wijze de teksten leesbaar gemaakt kunnen worden, en voorts wordt de vraag aan de orde gesteld hoe 'we' verder moeten met de archeologische vindplaats van de bibliotheek van Herculaneum — die bijna zeventien eeuwen onder de as bedolven was —, die vanwege al die papyrusrollen de benaming Villa dei papiri heeft gekregen.
De documentaire wordt door Arte-tv herhaald op:
zondag 19 april om 14:00 uur
donderdag 23 april om 13:00 uur
zaterdag 25 apri om 14:50 uur
zondag 26 april om 05:00 uur
__________
Foto: Arte F; © Mark A. Philbrick BYU

Dubbelportret van Hitler en Stalin op Arte-televisie

Taalverkrachtende teksten op Arte-site
Boven de tekst die sedert korte tijd zichtbaar wordt als je details van een Arte-televisieprogramma opvraagt, verschijnt de mededeling dat de tekst automatisch zou zijn vertaald. En dan volgt — in het geval van de onderhavige documentaire — deze woordenwaanzin:
"Hitler en Stalin - twee dictators van de 20e Eeuw. In een dubbel portret toont H. Ullrich Kasten en Hans-Dieter beschermende actie en reactie tussen twee tirannen die nooit voldaan." Een tekst die zo extreem onverantwoordelijk, want imbeciel is dat zelfs de ergste analfabeet deze niet had kunnen produceren.

Cultuurbarbarij
De ondergang van een belangrijk deel van onze cultuur wordt (mede) bewerkstelligd door een cultuurzender. Hoezeer hebben Geestelijke Defecten hier ook al de overhand gekregen?
Laat u gezegd zijn dat er geen sprake is van een vertaling, maar van complete wartaal: in het gunstigste geval losse woorden die geen samenhang kennen en waaraan dan ook helemaal niets klopt, behalve eventueel een deel van de daarin voorkomende letters, doch slechts als losse fenomenen. Dat samen is een Babylonisch getint geheel dat wettelijk verboden zou moeten worden, en dat het niveau van zelfs de domst denkbare commerciële omroep onwaardig is. Het is een meer dan grof schandaal dat een cultuurzender zich zulk een misstap veroorlooft.

Destructiedrift
Dat betekent derhalve dat u de complete idiotie die ten beste wordt gegeven over het dubbelportret — dat Arte-televisie op woensdag 8 april, tussen 21:00 uur en 22:30 uur uitzendt — kunt u maar beter vergeten, voordat u ook nog besmet raakt met de extreme debiliteit die daarvan afstraalt. Minderbegaafden die toestaan dat zoiets met hun oorspronkelijke teksten gebeurt, dienen op het marktplein intens en intensief te worden gegeseld en vervolgens zo lang gegijzeld tot berouw en inkeer zullen volgen en zij plechtig, onder getuigen beloven in overdrachtelijke zin actief te zullen meewerken aan de demontage van de zeer illustere, maar wel denkbeeldige, Toren van Babel.

Krankzinnigheid op herhaling
In documentaire wordt aandacht besteed aan de verschillen en de overeenkomsten tussen die beide uitzinnig gestoorde beesten die tot de ergst denkbare categorie van geesteszieken beho(o)r(d)en die het ondermaanse ooit heeft meegemaakt, alsmede aan de door hen geleide regimes.
De film, die als Duits-Oostenrijks-Russische copdructie onder verantoordelijkheid van Ullrich Kasten totstand gekomen is, en die is voorzien van HD-kwaliteit en een beeldformaat van 16:9, zal nog worden herhaald op dinsdag 14 april om 14:00 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Het nazi-beest in de voorbereidende fase.
2. Stalin in 1902; reeds volkomen krankjorum.

Emigreren in 1900 vanuit ons land naar Amerika

Herhaling van 2000
Voor het programma Dokwerk van de VPRO heeft Cherry Duyns in 2000 een documentaire afgeleverd over een aantal Nederlanders dat in het jaar 1900 is vertrokken naar het verre Amerika. Daarin komt één dag specifiek aan de orde, hetgeen in de titel van de aflevering al herkenbaar is: De overtocht en de passagierslijst van 17 mei 1900.
Deze documentaire wordt thans opnieuw uitgezonden op het digitale televisienet Geschiedenis TV. De eerste keer is dat op zaterdag 28 maart, tussen 21:57 uur en 22:55 uur.
Zoals gebruikelijk volgen er in een televisieweek op dat net diverse herhalingen; deze kunt u vinden door te kijken op het betreffende onderdeel van de website van deze zendgemachtigde.

De kwalijke kanten van Eugenio Pacelli — Pius XII

Nogmaals het kwade genius Pacelli
Het geschiedenismagazine van het eerste publieke Duitse televisienet ARD/Das Erste, Geheimnis Geschichte, presenteert op donderdag 26 maart, 's avonds laat, vanaf 23:45 uur tot vroeg in de nacht naar vrijdag 27 maart om 00:15 uur de aflevering Der Papst und die Nazis over de omstreden houding van paus Pius XII — met burgerlijke naam Eugenio Pacelli (1876-1958) — tijdens de Tweede Wereldoorlog en met name over zijn zwijgede rol met betrekking tot de Mofse massamoorden op Joden. Maar de contacten van die paus met het abjecte nazituig in Mofrika dateren reeds uit de tijd dat de man, in de jaren twintig van de vorige eeuw, voor de Heilige Stoel nuntius was in Duitsland en reeds toen een reputatie heeft opgebouwd met zijn voorkeuren voor foute figuren in het foute deel van een later tot op het merg foute staat. Deze Pacelli sloot, eenmaal op de stoel van Petrus, zelfs een pact met het Beest uit de Afgrond. Dat was een combinatie van iemand die meent het goede te vertegenwoordigen — maar in de diepste lagen van zijn persoonlijkheid vanzelfsprekend wel beter wist — in een kongsi met de directe incarnatie van het meest satanische dat dit ondermaanse heeft meegemaakt.

De Plaatsbekleder
Bijna een halve eeuw geleden werd West-Europa nog weer, buiten de officiële geschiedschrijving om, met dat thema geconfronteerd door het verschijnen van het toneelstuk Der Stellvertreter dat ook heel snel in Nederland door het Rotterdams Toneel als De Plaatsbekleder — in de vertaling van Gerrit Kouwenaar — werd voorgesteld. Het stuk was geschreven door Rolf Hochhuth (geboren 1931) — die later nog meer foute individuen en groeperingen, zoals minister-president Filbinger; soldaten en artsen op een niet meer te omzeilen manier in de schijnwerpers heeft weten te plaatsen.
Die kwalijke houding van Pontifex Pacelli is dus in wezen al zo'n zes decennia oud nieuws, maar is nu weer actueel doordat de huidige — op tal van fronten eveneens uiterst kwalijke — plaatsbekleder op die Petrus-troon in Rome binnenkort zijn handtekening zal zetten onder de zaligverklaring van die monstrueuze voorganger. En daarmee pleegt deze Duitse paus binnen enkele weken de zoveelste misstap.
De uitzending wordt in de loop van de nacht, tussen 03:20 uur en 03:50 uur herhaald.
____________
Afbeeldingen
1. Pius XII in pias-vermomming.
2. Voorzijde van de boekuitgave van de Nederlandse versie van Hochhuths toneelstuk De Plaatsbekleder.

Hitler liet SA-leiders in juni 1934 vermoorden

Op dinsdag 10 maart werd het eerste deel van in totaal drie van de ZDF-documentaire over Die Machtergreifung uitgezonden. Op dinsdag 24 maart, tussen 20:15 uur en 21:00 uur, presenteert het tweede Duitse publieke televisienet het laatste deel: Der Machtkampf. Hierin wordt uiteengezet dat in juni 1934 — een kleine anderhalf jaar nadat de greep naar de macht door de meest weerzinwekkende brulboei en meest afstotelijke man uit de geschiedenis van West-Europa was gelukt — de zogenoemde bruinhemden — om precies te zijn de SA — lieten merken dat ze het plan hadden opgevat om te gaan concurreren met het leger. Uit tactische overwegingen schaarde Hitler — die zich niet altijd door hysterie en waanvoorstellingen liet leiden — zich snel achter de Wehrmacht en zorgde er daardoor voor dat de krijgsmacht hem door dik en dun zou blijven steunen. Hij liet daarom de toenmalige leider van de SA, Ernst Röhm en delen van diens aanhang vermoorden in de zogeheten Nacht van de lange messen — door Luchino Visconti in breed uitgemeten filmbeelden vertaald onder de veelzeggende titel Götterdammerung (1969) [1]. Voor zover men niet reeds volkomen misselijk van het bruin-voze en dito vuns-abjecte tuig van de richel was, dan draagt de vertoning van de extremistische smeerlapperij van dat Berlijnse beestentuig uit die dagen daaraan ongetwijfeld bij. Visconti wist wat hij deed toen hij deze film maakte. Of het allemaal echt heeft geholpen . . . . . Als je ziet wat er aan voorbereidingen voor nieuwe kuiperijen in het extreem-rechtse kamp, en eveneens op regeringsniveau wordt voorbereid, dan krijgt men een zeer somber beeld van onze directe toekomst.
__________
[1] La Cadutte degli dei (Engels: The Damned.)

Documentaire over Cleopatra — maandag op BBC 1

Vermeende vondst van lijk Cleo's zus
De Britse televisiezender BBC One presenteert op maandag 23 maart — tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd — een documentaire onder de titel Cleopatra: Portrait of a killer. Deze film wordt nu uitgezonden aangezien er onlangs een skelet is gevonden dat wordt toegeschreven aan de zuster van Cleopatra, die samen met haar geliefde, de Romein Marcus Antonius, deze moord heeft gepleegd. De "sirene van de Nijl" leefde van 69-30 vóór onze jaartelling. Cleopatra was zeventien jaar oud toen ze als farao de troon besteeg.


Dat die Cleopatra niet bepaald een katje was dat men — en niet alleen man — zonder beschermende kledij, schoeisel en vooral niet zonder sterke handschoenen zou moeten trachten aan te pakken, is uit The Tragedy of Anthony and Cleopatra (1607) van William Shakespeare (1564-1616) bekend, en tevens uit Caesar and Cleopatra uit 1901 van George Bernard Shaw (1856-1950).
Dat sommige van die elementen tevens terug te vinden zijn in het op breedbeeld gepresenteerde, spectaculaire, filmdrama Cleopatra uit 1963 — met Liz Taylor en Richard Burton —, zal niemand verbazen, maar dat is een Hollywood-productie van inmiddels bijna een halve eeuw geleden en derhalve mag men er niet van uitgaan dat de makers daarvan de waarheid in pacht hadden, doch meer oog en oor hebben gehad voor pracht en praal, goud en glutter; eventuele historische juistheden zijn dan mooi meegenomen.
__________
Afbeelding: Buste van Cleopatra. (British Museum, London.)

De laatste dag van Lincoln in documentaire op Arte

Duitse productie
Tijdens de avond van woensdag 18 maart presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie een tweedelige documentaire getiteld Lincolns letzter Tag. Het betreft hier een film over de levens van president Abraham Lincoln (1809-1865) en diens jonge moordenaar John Wilkes Booth (1838-1865).
Het eerste deel — Das Attentat — zal worden uitgezonden tussen 21:00 uur en 21:50 uur, de tweede helft — Reise in die Unsterblichtkeit — volgt direct daarna, vanaf 21:50 tot 22:45 uur. Een herhaling van deel één is te zien op dinsdag 31 maart, 's ochtends om 09:55uur. Ook dan wordt deel twee direct in aansluiting daarop uitgezonden vanaf 10:45 uur.
Het verhaal over die beide levens wordt in deze Duitse documentaire uit 2008 van Wilfried Hauke — gedraaid voor de Norddeutsche Rundfunk — in parallelle handelingen verteld. Gedurende de eerste drie decennia van Lincolns leven zijn er echter totaal geen overeenkomsten tussen hem en zijn latere moordenaar, aangezien de latere zestiende president van de Verenigde Staten in 1809 werd geboren, John Wilkes Booth daarentegen pas in 1838.

De moord
Op (goede) vrijdag 14 april was Abraham Lincoln aanwezig bij een voorstelling in het Ford's Theater, een schouwburg in Washington. Booth schoot de president in het achterhoofd, die daarop de volgende dag overleed. De dader wist te ontkomen en slaagde erin zich twaalf dagen schuil te houden, onder meer in een tabaksschuur in Virginia, waar hij alsnog werd opgespoord. Hij weigerde zich over te geven, en omdat men vreesde dat hij vanuit die schuur het vuur op de hem belegerende beambten zou openen, is Booth door het kordate optreden van een sergeant van de cavalerie door een kier in de schuur neergeschoten. Booth was op fatale wijze getroffen en is enkele uren later overleden. heeft hij een openbare terechtstelling kunnen ontlopen.

Censuur
Deze John Wilkes Booth is de geschiedenis ingegaan als een zware psychopaat, maar de feiten omtrent zijn leven zijn lange tijd achtergehouden, en dat kon doordat al zijn papieren door de federale overheid inbeslag genomen werden en vervolgens onderhevig waren aan censuur. In 1972 heeft de Amerikaanse schrijfster Jan Jordan over het leven van JW Booth een roman gepubliceerd, die is gebaseerd op overgeleverde feiten. De roman, Dim the Faring lamps, schetst het weliswaar turbulente, maar toch ook verrassende leven van Booth, maar weet het eveneens te plaatsen in het juiste kader van zijn enorme teleurstelling omtrent de verovering — tijdens de grote Burgeroorlog — van het Zuiden, dat hij door zijn inspanningen hoopte nieuw leven te kunnen inblazen. Zijn laatste, niet bepaald heroïsche, doch ongetwijfeld als zodanig bedoelde daad, maakt daarvan onderdeel uit.
____________
Afbeeldingen
1. Portret van Abraham Lincoln.
2. John Wilkes Booth, de moordenaar van de president.
3. Uitbeelding van de moord in de schouwburg te Washington.
4. Afbeelding op de omslag van Jan Jordans roman over het leven van John Wilkes Booth.

Nederland rond 1900 — deel 1 op GeschiedenisTV

Aanstaande zaterdag presenteert het digitale kanaal Geschiedenis TV de eerste van drie afleveringen — van minder dan een half uur — over het bestaan in Nederland rond 1900. De eerste aflevering van drie is toegespitst op de situatie van de arbeiders en hun organisatie(s), en de eerste sociale wetgeving welke in die tijd werd gerealiseerd. Verder wordt de rol belicht die Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1844-1919) daarin heeft gespeeld. Er wordt gesproken met historici en verder komt één en ander aan archiefmateriaal ter sprake.
Op de cultuurwebsite All art is quite useless van Rond1900.nl — waar beter dan daar? — ben ik nog wat nader op het thema en de complete programmering ingegaan. De bewuste aflevering, met de titel Het lot van den werkman zal in de week van zaerdag 14 tot en met vrijdag 20 maart nog zeker tien keer, maar waarschijnlijk zelfs elf maal worden herhaald.
__________
Foto: Een jonge Ferdinand Domela Nieuwenhuis.

De Milice française hand in hand met de Duitse SS

Inzicht
De Tweede Wereldoorlog en tevens alle toestanden en gebeurtenissen welke daarmee direct en indirect samenhangen, zullen ons nog lang bezighouden, en terecht. Zoveel mogelijk kennis over het hoe en het waarom en over de verstrengelingen in allerlei geledingen, die mede tot deze catastrofe hebben geleid, zou kunnen leiden tot het inzicht dat elk individu het hare, respectievelijk zijne, zal moeten bijdragen om te voorkomen dat in onze westerse samenleving nogmaals zoveel massamoorden worden gepleegd in naam van extreem krankzinnige, door macht bezeten, politici en andere misdadgers, die in de loop der geschiedenis ons continent zo intens hebben ontwricht.
Eén dag nadat het tweede publieke Duitse televisienet ZDF de eerste aflevering van de driedelige documentaire over het Derde Rijk heeft uitgezonden, presenteert Arte-televisie de documentaire Mit der SS Hand in Hand, over de Franse Milice, die een uitermate kwalijke rol heeft gespeeld tijdens de bezetting van Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze instantie heeft vanaf 1943 actief meegewerkt aan de deportatie van vooral Joden en linkse activisten.
Het — dan gebruikelijke — ongeloof onder grote delen van de Franse bevolking in die dagen heeft er, helaas, mede voor gezorgd dat deze activiteiten ongehinderd konden voortgaan.
Een goed voorbeeld daarvan kan men vinden in de film Mr. Klein — uit 1976 van Joseph Losey — waarin op straat gearresteerde mensen in bussen worden gepropt en als een enkeling het waagt te zeggen wat hun te wachten staat, roept een ander dat de Franse politie daaraan nimmer medewerking zou verlenen.

Nadere gegevens over de film
Deze documentaire van Alain Ferrari — in 2008 gerealiseerd voor Arte France — over de in 1943 opgerichte Milice française, door Pierre Laval (1883-1945) — de man die aan de Führer liet weten dat hij samenwerking tussen Duitsland en de Franse regering wenste — wordt uitgezonden tussen 21:00 uur en 22:35 uur op woensdag 11 maart.
Er zijn vier herhalingen van deze documentaire op het beeldformaat 16:9 de komende weken gepland:
14 maart, 's middags om 14:00 uur
20 maart, 's nachts om 03:00 uur
24 maart, 's ochtends om 09:55 uur
26 maart, 's nachts om 03:00 uur
__________
Foto: Pierre Laval.

Driedelige ZDF-documentaire: Hitlers machtsgreep

Economische malaise
Wij leven in principe in gevaarlijke tijden. Nu er een economische crisis met alle gevolgen ervan over de globe rondwaart — waaronder zeer velen zeer nadrukkelijk te lijden hebben en nog krijgen, terwijl enkelen daarvan op een ongelooflijke manier profiteren — wordt de onzekerheid onder steeds meer mensen individueel — maar vooral onder bevolkingsgroepen — snel groter en dat bergt het gevaar met zich mee dat de roep om een Sterke Man, eventueel één in travestie, steeds dringender wordt. Hoewel we dat in Nederland thans nog niet extreem hebben meegemaakt, zijn er wel enkele verdwaasde lieden die zichzelf als de sterke kracht beschouwen om de kar uit het slop te trekken, daarbij bewust buiten beschouwing latend dat, als gevolg van de globalisering, het een volkomen onmogelijke zaak is om dan binnen de grenzen van één land — en zeker als dat een kleine natie is — de zaken weer vlot te trekken. Toch zijn er, zo blijkt in de loop der historie wel, dat er toch steeds opnieuw mensen en masse zijn die hopen — en daarom menen te geloven — dat zo'n sterke figuur een tijdelijke, maar werkzame reactie is op elke vorm van crisis.
De president van de Europese Centrale Bank Claude Trichet heeft ons echter laten weten dat hij economisch herstel ziet gloren.


Sterke Man
De geschiedenis heeft echter eveneens aangetoond dat al deze sterke figuren — welke zonder bijsluiter werden opgeleverd — risico's en gros en de meest verschrikkelijke bijverschijnselen ten gevolge hadden. Als we ons blikveld beperken tot de twintigste eeuw, zien we dat in die periode heel wat lieden met criminele inslag het tot topposities hebben gebracht. Eén van degenen die daarvoor het meest in het vizier zijn geraakt — vanwege zijn extremistische krankzinnigheid en beestachtige wezen — was Dolle Dolfje met de Snor.
Dat uiterst abjecte gebrul van die uitzinnige Super-Idioot heeft niet voldoende mensen afgeschrikt; het schijnt dat veel toeschouwers menen dat het zo hoort — men lette ook en vooral eens op heel veel televisie-presentatoren die vrijwel niet anders doen en gewoon hun positie blijven bekleden — en die onoplettendheid heeft er mede voor gezorgd dat de situatie in het Mofrika van anno dazumal zo uit de hand heeft kunnen lopen.

Onderschat
Vrijwel zonder enige uitzondering heeft iedereen in het Duitsland van die dagen — tot politici en burgers ver buiten die staat — deze Adolf Hitler onderschat. Men dacht dat er met eeneventueel eind van de economische crisis ook een einde aan de — dan kortstondige — carrière van dat gekwadrateerde geestelijke gedrocht zou komen. Maar Herr H. werd in januari 1933 rijkskanselier en vanaf dat moment ging het in Duitsland in echt alle opzichten — algemeen maatschappelijk, cultureel en politiek — in ijltempo achteruit met het niveau. Die afbraak met alle — daaraan onverbrekelijk verbonden — parafernalia heeft twaalf jaar geduurd voordat eindelijk grote groepen mensen begrepen dat ze zich hadden laten verleiden door een luchtballon gevuld met het giftigst denkbare gas.

Documentaire reeks
Het tweede Duitse publieke televisienet begint op dinsdag 10 maart — tussen 20:15 uur en 21:00 uur — met de eerste aflevering van drie van een serie documentaires over het Derde Rijk.
De eerste aflevering draagt de titel Das Komplott. De beide volgende afleveringen zullen op 17, respectievelijk 24 maart, door dezelfde zendgemachtigde worden gepresenteerd.
Dit eerste deel zal binnen acht dagen twee maal worden herhaald: de eerste keer op zaterdag 14 maart, tussen 15:00 uur en 15:45 uur; de tweede keer op woensdag 18 maart, vanaf 22:15 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Adolf Hitler neemt de zaken over van Hindenburg.
2. Een Monster in de Maak.

Het grote geheim van Toengoeska, Centraal-Siberië

Beangstigend heldere hemel
In de nacht van 30 juni 1908 werd de hemel boven Europa plotseling fel verlicht, en dat had tot gevolg dat de wildste geruchten de ronde gingen doen. Wat was er, en waar precies, gebeurd dat dit kon? Drie nachten achtereen bleef dit zo; pas weken later werd er alsnog enig figuurlijk licht op het mysterie geworpen toen de verklaring kwam dat er in het Centraal-Siberische Toengoeska een enorme explosie had plaatsgevonden, doch niemand kon daarover exacte gegevens verstrekken. Hoewel — en dat was op zich al heel opmerkelijk — pas twintig jaar later een Russische groep wetenschappers deze zaak in onderzoek heeft genomen en men de zaken van alle mogelijke zijden is gaan belichten, kan thans worden vastgesteld dat nog steeds niet met de vereiste zekerheid kan worden gezegd wat zich in en boven die uitgestrekte taiga heeft afgespeeld.


Schaarse getuigen
Doordat dit gebied slechts werd bevolkt door enkele nomaden met hun rendieren, ligt het voor de hand dat er zeer weinig ooggetuigen zijn geweest. Stille getuigen daarentegen zijn er nog wel, onder meer in de vorm van de toen geknakte en afgebrande bomen.
Meer over dit fenomeen — dat overigens in de programmareeks ZDF History op zondag 8 maart vanaf 23:25 uur via het tweede Duitse publieke televisienet — nader zal kunnen worden bekeken, kunt u vinden in onze bijdrage op het Nederlandse fin de siècle cultuurweblog All art is quite useless.
__________
Afbeelding: Animatie van een naderende meteoriet boven de Centraal-Siberische taiga. (Foto ZDF.)

Avonturen aan de wilde kust: Suriname's historie

Vijfdelige serie
Het Nederlandse, digitale kanaal Geschiedenis TV begint op zaterdag 21 februari met de uitzending van de eerste aflevering van een vijfdelige NOS-documentaire serie van Jan Bosdriesz uit 1982, waarin de geschiedenis van Suriname wordt verklaard. Basis voor de reeks is het boek van Albert Helman, die bekend werd met veel prozawerken. Zijn ware naam luidde Lou Lichtveld (1903-1996). Als twaalfjarige kwam hij naar Nederland om aan het bekende seminarie te Rolduc een opleiding tot priester te volgen, maar al spoedig staakte hij die studie en keerde hij terug naar Suriname, waar hij zich verder ging bekwamen in de muziek en aldaar tot 1922 — hij was toen negentien jaar— werkzaam is geweest als organist en componist.

Uitzendtijden
De eerste aflevering, Suriname tot 1700, zal worden uitgezonden tussen 22:00 uur en 23:05 uur. Deze is eveneens te zien op zondag 22 februari, vanaf 18:00 uur.
De periode van 1700-1813 zal uur op maandag 23 februari vanaf 18:59 in de tweede aflevering worden vertoond.
De derde aflevering, die de periode vanaf 1813tot 1900 behandelt, zal onder meer worden vertoond op vrijdag 27 februari, op het vroege tijdstip van 06:44 uur in de ochtend.
De aflevering, die de focus heeft gericht op de periode vanaf de eeuwwisseling tot 1945 wordt onder meer reeds uitgezonden op dinsdag 24 februari vanaf 22:58 uur. Een herhaling daarvan is in ieder geval te zien op woensdag 25 februari, vanaf 18:58 uur.
Het slot van deze geschiedenis, in de vijfde aflevering, moet een digitaal beter ontwikkelde lezer/kijker dan deze redacteur zelf zien te vinden. Diverse herhalingen zijn binnen dezelfde week gepland, maar de bepaald niet gebruikersvriendelijke site van Geschiedenis TV laat, na het intoetsen van de trefwoorden, alleen zien dat er op 27 februari een aflevering van deze reeks wordt vertoond.
"Mijn arm, arm land", luidt de laatste zin van Helmans boek Zuid-zuid-west uit 1926.

Thema-avond op Arte-televisie: Geduld, verdacht gemaakt en vervolgd: Joden in de Middeleeuwen

Eerst speelfilm: Ivanhoe, de zwarte ridder
De Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie presenteert met menige regelmaat een thema-avond, en dat zal op zondag 8februari ook het geval zijn. Dan is het thema de negatieve tot extreme houding jegens Joden in Europa tijdens de Middeleeuwen. De avond duurt van 20:44 uur tot 00:15 uur, en kent drie onderdelen. Om 20:45 uur start de speelfilm Ivanhoe, een versie uit 1952, geregisseerd door Richard Thorpe, als Amerikaans-Britse coproductie. Deze rolprent is gebaseerd op het gelijknamige avonturenboek van Sir Walter Scott (1771-1832). De hoofdrollen daarin worden vertolkt door Robert Taylor, Elizabeth Taylor en Joan Fontaine.
Deze film word op woensdag 18 februari om 14:45 uur herhaald en een tweede keer op maandag 23 februari, opnieuw vanaf 14:45 uur.

Twee documentaires
Die film neemt een uur en drie kwartier in beslag, waarna nog twee documentaires zullen volgen. Eerst, om 22:30 uur, een film getiteld Eine andere jüdsche Geschichte. Deze behandelt het leven van Joden tijdens de middeleeuwen in het gebied dat bekend is als Rheinland en zich bevindt in Duitsland. Het gaat daarbij om een zeer recentelijk gereedgekomen Franse documentaire van Vincent Froehly, die door voor instanties samen in opdracht is gegeven, maar voor de Franse tak van Arte is gerealiseerd.
Deze film op het formaat 16:9 wordt drie maal door Arte herhaald: op dinsdag 10 februari vanaf 09:55 uur, op zondag 15 februari vanaf 13:00 uur, en ten slotte op woensdag 18 februari in de nachtelijke uren vanaf 01:50 uur.


De film duurt een uur, en dat betekent dat het laatste onderdeel van het programma niet meer dan drie kwartier in beslag neemt. Die documentaire draagt de titel Die Juden — Geschichte eines Volkes: Stigma. Die titel zegt op zich eigenlijk al genoeg: de inhoud betreft stigmatisering van Joden, in dit geval gedurende drieduizend jaar. Ook deze film — een Duitse productie uit 2007 van Nina Koshofer en Sabine Klauser — zal worden uitgezonden op het formaat 16:9, met stereofonisch geluid. Herhaald wordt deze documentaire slechts één keer. Op dinsdag 10 februari, 's ochtends vanaf 10;45 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Scène met Robert Taylor als Ivanhoe.
2. Joden met de puntmuts op worden vernietigd.