Hoe de oude Egyptenaren over zee konden reizen

Farao Hatsjepsoet.

Drieënhalf duizend jaar geleden
Arte-tv presenteert op zaterdag 10 december een documentaire over een historisch thema met betrekking tot het oude Egypte en eventuele zeevaart. Aangezien het tot dusver ietwat twijfelachtig is, wat wordt aangenomen, is het mogelijk dat de film in kwestie duidelijkheid verschaft. Het gaat hierbij om de vraag van archeologen, of hetgeen op een drieënhalf millennium oud bas-reliëf te zien is, ook werkelijk heeft plaatsgehad.
Het bas-reliëf in kwestie verhaalt over een expeditie die per vloot is gerealiseerd, onder leiding van Hatsjepsoet ─ een der weinige vrouwelijke farao's; zij leefde van ongeveer 1479 vóór onze jaartelling tot 1458 ─ en is terechtgekomen in het Land van Poent, vanwaar de Egyptenaren veel kostbare schatten hebben meegebracht. De vraag is niet alleen of de expeditie waarachtig heeft plaatsgevonden, maar tevens of de schatten in kwestie daar ook werkelijk zijn aangetroffen.
Deze Franse documentaire uit 2009 van Stéphane Begouin wordt, als bijdrage van Arte France, uitgezonden op genoemde datum tussen 20:15 uur en 21:45 uur. Herhalingen zijn te zien op zondag 11 december, vanaf 14:55 uur, en op donderdag 22 december, 's ochtends vanaf 10:15 uur.

Documentaire over Cleopatra — maandag op BBC 1

Vermeende vondst van lijk Cleo's zus
De Britse televisiezender BBC One presenteert op maandag 23 maart — tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd — een documentaire onder de titel Cleopatra: Portrait of a killer. Deze film wordt nu uitgezonden aangezien er onlangs een skelet is gevonden dat wordt toegeschreven aan de zuster van Cleopatra, die samen met haar geliefde, de Romein Marcus Antonius, deze moord heeft gepleegd. De "sirene van de Nijl" leefde van 69-30 vóór onze jaartelling. Cleopatra was zeventien jaar oud toen ze als farao de troon besteeg.


Dat die Cleopatra niet bepaald een katje was dat men — en niet alleen man — zonder beschermende kledij, schoeisel en vooral niet zonder sterke handschoenen zou moeten trachten aan te pakken, is uit The Tragedy of Anthony and Cleopatra (1607) van William Shakespeare (1564-1616) bekend, en tevens uit Caesar and Cleopatra uit 1901 van George Bernard Shaw (1856-1950).
Dat sommige van die elementen tevens terug te vinden zijn in het op breedbeeld gepresenteerde, spectaculaire, filmdrama Cleopatra uit 1963 — met Liz Taylor en Richard Burton —, zal niemand verbazen, maar dat is een Hollywood-productie van inmiddels bijna een halve eeuw geleden en derhalve mag men er niet van uitgaan dat de makers daarvan de waarheid in pacht hadden, doch meer oog en oor hebben gehad voor pracht en praal, goud en glutter; eventuele historische juistheden zijn dan mooi meegenomen.
__________
Afbeelding: Buste van Cleopatra. (British Museum, London.)