Dubbelportret van Hitler en Stalin op Arte-televisie

Taalverkrachtende teksten op Arte-site
Boven de tekst die sedert korte tijd zichtbaar wordt als je details van een Arte-televisieprogramma opvraagt, verschijnt de mededeling dat de tekst automatisch zou zijn vertaald. En dan volgt — in het geval van de onderhavige documentaire — deze woordenwaanzin:
"Hitler en Stalin - twee dictators van de 20e Eeuw. In een dubbel portret toont H. Ullrich Kasten en Hans-Dieter beschermende actie en reactie tussen twee tirannen die nooit voldaan." Een tekst die zo extreem onverantwoordelijk, want imbeciel is dat zelfs de ergste analfabeet deze niet had kunnen produceren.

Cultuurbarbarij
De ondergang van een belangrijk deel van onze cultuur wordt (mede) bewerkstelligd door een cultuurzender. Hoezeer hebben Geestelijke Defecten hier ook al de overhand gekregen?
Laat u gezegd zijn dat er geen sprake is van een vertaling, maar van complete wartaal: in het gunstigste geval losse woorden die geen samenhang kennen en waaraan dan ook helemaal niets klopt, behalve eventueel een deel van de daarin voorkomende letters, doch slechts als losse fenomenen. Dat samen is een Babylonisch getint geheel dat wettelijk verboden zou moeten worden, en dat het niveau van zelfs de domst denkbare commerciële omroep onwaardig is. Het is een meer dan grof schandaal dat een cultuurzender zich zulk een misstap veroorlooft.

Destructiedrift
Dat betekent derhalve dat u de complete idiotie die ten beste wordt gegeven over het dubbelportret — dat Arte-televisie op woensdag 8 april, tussen 21:00 uur en 22:30 uur uitzendt — kunt u maar beter vergeten, voordat u ook nog besmet raakt met de extreme debiliteit die daarvan afstraalt. Minderbegaafden die toestaan dat zoiets met hun oorspronkelijke teksten gebeurt, dienen op het marktplein intens en intensief te worden gegeseld en vervolgens zo lang gegijzeld tot berouw en inkeer zullen volgen en zij plechtig, onder getuigen beloven in overdrachtelijke zin actief te zullen meewerken aan de demontage van de zeer illustere, maar wel denkbeeldige, Toren van Babel.

Krankzinnigheid op herhaling
In documentaire wordt aandacht besteed aan de verschillen en de overeenkomsten tussen die beide uitzinnig gestoorde beesten die tot de ergst denkbare categorie van geesteszieken beho(o)r(d)en die het ondermaanse ooit heeft meegemaakt, alsmede aan de door hen geleide regimes.
De film, die als Duits-Oostenrijks-Russische copdructie onder verantoordelijkheid van Ullrich Kasten totstand gekomen is, en die is voorzien van HD-kwaliteit en een beeldformaat van 16:9, zal nog worden herhaald op dinsdag 14 april om 14:00 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Het nazi-beest in de voorbereidende fase.
2. Stalin in 1902; reeds volkomen krankjorum.

Emigreren in 1900 vanuit ons land naar Amerika

Herhaling van 2000
Voor het programma Dokwerk van de VPRO heeft Cherry Duyns in 2000 een documentaire afgeleverd over een aantal Nederlanders dat in het jaar 1900 is vertrokken naar het verre Amerika. Daarin komt één dag specifiek aan de orde, hetgeen in de titel van de aflevering al herkenbaar is: De overtocht en de passagierslijst van 17 mei 1900.
Deze documentaire wordt thans opnieuw uitgezonden op het digitale televisienet Geschiedenis TV. De eerste keer is dat op zaterdag 28 maart, tussen 21:57 uur en 22:55 uur.
Zoals gebruikelijk volgen er in een televisieweek op dat net diverse herhalingen; deze kunt u vinden door te kijken op het betreffende onderdeel van de website van deze zendgemachtigde.

De kwalijke kanten van Eugenio Pacelli — Pius XII

Nogmaals het kwade genius Pacelli
Het geschiedenismagazine van het eerste publieke Duitse televisienet ARD/Das Erste, Geheimnis Geschichte, presenteert op donderdag 26 maart, 's avonds laat, vanaf 23:45 uur tot vroeg in de nacht naar vrijdag 27 maart om 00:15 uur de aflevering Der Papst und die Nazis over de omstreden houding van paus Pius XII — met burgerlijke naam Eugenio Pacelli (1876-1958) — tijdens de Tweede Wereldoorlog en met name over zijn zwijgede rol met betrekking tot de Mofse massamoorden op Joden. Maar de contacten van die paus met het abjecte nazituig in Mofrika dateren reeds uit de tijd dat de man, in de jaren twintig van de vorige eeuw, voor de Heilige Stoel nuntius was in Duitsland en reeds toen een reputatie heeft opgebouwd met zijn voorkeuren voor foute figuren in het foute deel van een later tot op het merg foute staat. Deze Pacelli sloot, eenmaal op de stoel van Petrus, zelfs een pact met het Beest uit de Afgrond. Dat was een combinatie van iemand die meent het goede te vertegenwoordigen — maar in de diepste lagen van zijn persoonlijkheid vanzelfsprekend wel beter wist — in een kongsi met de directe incarnatie van het meest satanische dat dit ondermaanse heeft meegemaakt.

De Plaatsbekleder
Bijna een halve eeuw geleden werd West-Europa nog weer, buiten de officiële geschiedschrijving om, met dat thema geconfronteerd door het verschijnen van het toneelstuk Der Stellvertreter dat ook heel snel in Nederland door het Rotterdams Toneel als De Plaatsbekleder — in de vertaling van Gerrit Kouwenaar — werd voorgesteld. Het stuk was geschreven door Rolf Hochhuth (geboren 1931) — die later nog meer foute individuen en groeperingen, zoals minister-president Filbinger; soldaten en artsen op een niet meer te omzeilen manier in de schijnwerpers heeft weten te plaatsen.
Die kwalijke houding van Pontifex Pacelli is dus in wezen al zo'n zes decennia oud nieuws, maar is nu weer actueel doordat de huidige — op tal van fronten eveneens uiterst kwalijke — plaatsbekleder op die Petrus-troon in Rome binnenkort zijn handtekening zal zetten onder de zaligverklaring van die monstrueuze voorganger. En daarmee pleegt deze Duitse paus binnen enkele weken de zoveelste misstap.
De uitzending wordt in de loop van de nacht, tussen 03:20 uur en 03:50 uur herhaald.
____________
Afbeeldingen
1. Pius XII in pias-vermomming.
2. Voorzijde van de boekuitgave van de Nederlandse versie van Hochhuths toneelstuk De Plaatsbekleder.

Hitler liet SA-leiders in juni 1934 vermoorden

Op dinsdag 10 maart werd het eerste deel van in totaal drie van de ZDF-documentaire over Die Machtergreifung uitgezonden. Op dinsdag 24 maart, tussen 20:15 uur en 21:00 uur, presenteert het tweede Duitse publieke televisienet het laatste deel: Der Machtkampf. Hierin wordt uiteengezet dat in juni 1934 — een kleine anderhalf jaar nadat de greep naar de macht door de meest weerzinwekkende brulboei en meest afstotelijke man uit de geschiedenis van West-Europa was gelukt — de zogenoemde bruinhemden — om precies te zijn de SA — lieten merken dat ze het plan hadden opgevat om te gaan concurreren met het leger. Uit tactische overwegingen schaarde Hitler — die zich niet altijd door hysterie en waanvoorstellingen liet leiden — zich snel achter de Wehrmacht en zorgde er daardoor voor dat de krijgsmacht hem door dik en dun zou blijven steunen. Hij liet daarom de toenmalige leider van de SA, Ernst Röhm en delen van diens aanhang vermoorden in de zogeheten Nacht van de lange messen — door Luchino Visconti in breed uitgemeten filmbeelden vertaald onder de veelzeggende titel Götterdammerung (1969) [1]. Voor zover men niet reeds volkomen misselijk van het bruin-voze en dito vuns-abjecte tuig van de richel was, dan draagt de vertoning van de extremistische smeerlapperij van dat Berlijnse beestentuig uit die dagen daaraan ongetwijfeld bij. Visconti wist wat hij deed toen hij deze film maakte. Of het allemaal echt heeft geholpen . . . . . Als je ziet wat er aan voorbereidingen voor nieuwe kuiperijen in het extreem-rechtse kamp, en eveneens op regeringsniveau wordt voorbereid, dan krijgt men een zeer somber beeld van onze directe toekomst.
__________
[1] La Cadutte degli dei (Engels: The Damned.)

Documentaire over Cleopatra — maandag op BBC 1

Vermeende vondst van lijk Cleo's zus
De Britse televisiezender BBC One presenteert op maandag 23 maart — tussen 22:00 uur en 23:00 uur onze tijd — een documentaire onder de titel Cleopatra: Portrait of a killer. Deze film wordt nu uitgezonden aangezien er onlangs een skelet is gevonden dat wordt toegeschreven aan de zuster van Cleopatra, die samen met haar geliefde, de Romein Marcus Antonius, deze moord heeft gepleegd. De "sirene van de Nijl" leefde van 69-30 vóór onze jaartelling. Cleopatra was zeventien jaar oud toen ze als farao de troon besteeg.


Dat die Cleopatra niet bepaald een katje was dat men — en niet alleen man — zonder beschermende kledij, schoeisel en vooral niet zonder sterke handschoenen zou moeten trachten aan te pakken, is uit The Tragedy of Anthony and Cleopatra (1607) van William Shakespeare (1564-1616) bekend, en tevens uit Caesar and Cleopatra uit 1901 van George Bernard Shaw (1856-1950).
Dat sommige van die elementen tevens terug te vinden zijn in het op breedbeeld gepresenteerde, spectaculaire, filmdrama Cleopatra uit 1963 — met Liz Taylor en Richard Burton —, zal niemand verbazen, maar dat is een Hollywood-productie van inmiddels bijna een halve eeuw geleden en derhalve mag men er niet van uitgaan dat de makers daarvan de waarheid in pacht hadden, doch meer oog en oor hebben gehad voor pracht en praal, goud en glutter; eventuele historische juistheden zijn dan mooi meegenomen.
__________
Afbeelding: Buste van Cleopatra. (British Museum, London.)

De laatste dag van Lincoln in documentaire op Arte

Duitse productie
Tijdens de avond van woensdag 18 maart presenteert de Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie een tweedelige documentaire getiteld Lincolns letzter Tag. Het betreft hier een film over de levens van president Abraham Lincoln (1809-1865) en diens jonge moordenaar John Wilkes Booth (1838-1865).
Het eerste deel — Das Attentat — zal worden uitgezonden tussen 21:00 uur en 21:50 uur, de tweede helft — Reise in die Unsterblichtkeit — volgt direct daarna, vanaf 21:50 tot 22:45 uur. Een herhaling van deel één is te zien op dinsdag 31 maart, 's ochtends om 09:55uur. Ook dan wordt deel twee direct in aansluiting daarop uitgezonden vanaf 10:45 uur.
Het verhaal over die beide levens wordt in deze Duitse documentaire uit 2008 van Wilfried Hauke — gedraaid voor de Norddeutsche Rundfunk — in parallelle handelingen verteld. Gedurende de eerste drie decennia van Lincolns leven zijn er echter totaal geen overeenkomsten tussen hem en zijn latere moordenaar, aangezien de latere zestiende president van de Verenigde Staten in 1809 werd geboren, John Wilkes Booth daarentegen pas in 1838.

De moord
Op (goede) vrijdag 14 april was Abraham Lincoln aanwezig bij een voorstelling in het Ford's Theater, een schouwburg in Washington. Booth schoot de president in het achterhoofd, die daarop de volgende dag overleed. De dader wist te ontkomen en slaagde erin zich twaalf dagen schuil te houden, onder meer in een tabaksschuur in Virginia, waar hij alsnog werd opgespoord. Hij weigerde zich over te geven, en omdat men vreesde dat hij vanuit die schuur het vuur op de hem belegerende beambten zou openen, is Booth door het kordate optreden van een sergeant van de cavalerie door een kier in de schuur neergeschoten. Booth was op fatale wijze getroffen en is enkele uren later overleden. heeft hij een openbare terechtstelling kunnen ontlopen.

Censuur
Deze John Wilkes Booth is de geschiedenis ingegaan als een zware psychopaat, maar de feiten omtrent zijn leven zijn lange tijd achtergehouden, en dat kon doordat al zijn papieren door de federale overheid inbeslag genomen werden en vervolgens onderhevig waren aan censuur. In 1972 heeft de Amerikaanse schrijfster Jan Jordan over het leven van JW Booth een roman gepubliceerd, die is gebaseerd op overgeleverde feiten. De roman, Dim the Faring lamps, schetst het weliswaar turbulente, maar toch ook verrassende leven van Booth, maar weet het eveneens te plaatsen in het juiste kader van zijn enorme teleurstelling omtrent de verovering — tijdens de grote Burgeroorlog — van het Zuiden, dat hij door zijn inspanningen hoopte nieuw leven te kunnen inblazen. Zijn laatste, niet bepaald heroïsche, doch ongetwijfeld als zodanig bedoelde daad, maakt daarvan onderdeel uit.
____________
Afbeeldingen
1. Portret van Abraham Lincoln.
2. John Wilkes Booth, de moordenaar van de president.
3. Uitbeelding van de moord in de schouwburg te Washington.
4. Afbeelding op de omslag van Jan Jordans roman over het leven van John Wilkes Booth.

Nederland rond 1900 — deel 1 op GeschiedenisTV

Aanstaande zaterdag presenteert het digitale kanaal Geschiedenis TV de eerste van drie afleveringen — van minder dan een half uur — over het bestaan in Nederland rond 1900. De eerste aflevering van drie is toegespitst op de situatie van de arbeiders en hun organisatie(s), en de eerste sociale wetgeving welke in die tijd werd gerealiseerd. Verder wordt de rol belicht die Ferdinand Domela Nieuwenhuis (1844-1919) daarin heeft gespeeld. Er wordt gesproken met historici en verder komt één en ander aan archiefmateriaal ter sprake.
Op de cultuurwebsite All art is quite useless van Rond1900.nl — waar beter dan daar? — ben ik nog wat nader op het thema en de complete programmering ingegaan. De bewuste aflevering, met de titel Het lot van den werkman zal in de week van zaerdag 14 tot en met vrijdag 20 maart nog zeker tien keer, maar waarschijnlijk zelfs elf maal worden herhaald.
__________
Foto: Een jonge Ferdinand Domela Nieuwenhuis.

De Milice française hand in hand met de Duitse SS

Inzicht
De Tweede Wereldoorlog en tevens alle toestanden en gebeurtenissen welke daarmee direct en indirect samenhangen, zullen ons nog lang bezighouden, en terecht. Zoveel mogelijk kennis over het hoe en het waarom en over de verstrengelingen in allerlei geledingen, die mede tot deze catastrofe hebben geleid, zou kunnen leiden tot het inzicht dat elk individu het hare, respectievelijk zijne, zal moeten bijdragen om te voorkomen dat in onze westerse samenleving nogmaals zoveel massamoorden worden gepleegd in naam van extreem krankzinnige, door macht bezeten, politici en andere misdadgers, die in de loop der geschiedenis ons continent zo intens hebben ontwricht.
Eén dag nadat het tweede publieke Duitse televisienet ZDF de eerste aflevering van de driedelige documentaire over het Derde Rijk heeft uitgezonden, presenteert Arte-televisie de documentaire Mit der SS Hand in Hand, over de Franse Milice, die een uitermate kwalijke rol heeft gespeeld tijdens de bezetting van Frankrijk tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze instantie heeft vanaf 1943 actief meegewerkt aan de deportatie van vooral Joden en linkse activisten.
Het — dan gebruikelijke — ongeloof onder grote delen van de Franse bevolking in die dagen heeft er, helaas, mede voor gezorgd dat deze activiteiten ongehinderd konden voortgaan.
Een goed voorbeeld daarvan kan men vinden in de film Mr. Klein — uit 1976 van Joseph Losey — waarin op straat gearresteerde mensen in bussen worden gepropt en als een enkeling het waagt te zeggen wat hun te wachten staat, roept een ander dat de Franse politie daaraan nimmer medewerking zou verlenen.

Nadere gegevens over de film
Deze documentaire van Alain Ferrari — in 2008 gerealiseerd voor Arte France — over de in 1943 opgerichte Milice française, door Pierre Laval (1883-1945) — de man die aan de Führer liet weten dat hij samenwerking tussen Duitsland en de Franse regering wenste — wordt uitgezonden tussen 21:00 uur en 22:35 uur op woensdag 11 maart.
Er zijn vier herhalingen van deze documentaire op het beeldformaat 16:9 de komende weken gepland:
14 maart, 's middags om 14:00 uur
20 maart, 's nachts om 03:00 uur
24 maart, 's ochtends om 09:55 uur
26 maart, 's nachts om 03:00 uur
__________
Foto: Pierre Laval.

Driedelige ZDF-documentaire: Hitlers machtsgreep

Economische malaise
Wij leven in principe in gevaarlijke tijden. Nu er een economische crisis met alle gevolgen ervan over de globe rondwaart — waaronder zeer velen zeer nadrukkelijk te lijden hebben en nog krijgen, terwijl enkelen daarvan op een ongelooflijke manier profiteren — wordt de onzekerheid onder steeds meer mensen individueel — maar vooral onder bevolkingsgroepen — snel groter en dat bergt het gevaar met zich mee dat de roep om een Sterke Man, eventueel één in travestie, steeds dringender wordt. Hoewel we dat in Nederland thans nog niet extreem hebben meegemaakt, zijn er wel enkele verdwaasde lieden die zichzelf als de sterke kracht beschouwen om de kar uit het slop te trekken, daarbij bewust buiten beschouwing latend dat, als gevolg van de globalisering, het een volkomen onmogelijke zaak is om dan binnen de grenzen van één land — en zeker als dat een kleine natie is — de zaken weer vlot te trekken. Toch zijn er, zo blijkt in de loop der historie wel, dat er toch steeds opnieuw mensen en masse zijn die hopen — en daarom menen te geloven — dat zo'n sterke figuur een tijdelijke, maar werkzame reactie is op elke vorm van crisis.
De president van de Europese Centrale Bank Claude Trichet heeft ons echter laten weten dat hij economisch herstel ziet gloren.


Sterke Man
De geschiedenis heeft echter eveneens aangetoond dat al deze sterke figuren — welke zonder bijsluiter werden opgeleverd — risico's en gros en de meest verschrikkelijke bijverschijnselen ten gevolge hadden. Als we ons blikveld beperken tot de twintigste eeuw, zien we dat in die periode heel wat lieden met criminele inslag het tot topposities hebben gebracht. Eén van degenen die daarvoor het meest in het vizier zijn geraakt — vanwege zijn extremistische krankzinnigheid en beestachtige wezen — was Dolle Dolfje met de Snor.
Dat uiterst abjecte gebrul van die uitzinnige Super-Idioot heeft niet voldoende mensen afgeschrikt; het schijnt dat veel toeschouwers menen dat het zo hoort — men lette ook en vooral eens op heel veel televisie-presentatoren die vrijwel niet anders doen en gewoon hun positie blijven bekleden — en die onoplettendheid heeft er mede voor gezorgd dat de situatie in het Mofrika van anno dazumal zo uit de hand heeft kunnen lopen.

Onderschat
Vrijwel zonder enige uitzondering heeft iedereen in het Duitsland van die dagen — tot politici en burgers ver buiten die staat — deze Adolf Hitler onderschat. Men dacht dat er met eeneventueel eind van de economische crisis ook een einde aan de — dan kortstondige — carrière van dat gekwadrateerde geestelijke gedrocht zou komen. Maar Herr H. werd in januari 1933 rijkskanselier en vanaf dat moment ging het in Duitsland in echt alle opzichten — algemeen maatschappelijk, cultureel en politiek — in ijltempo achteruit met het niveau. Die afbraak met alle — daaraan onverbrekelijk verbonden — parafernalia heeft twaalf jaar geduurd voordat eindelijk grote groepen mensen begrepen dat ze zich hadden laten verleiden door een luchtballon gevuld met het giftigst denkbare gas.

Documentaire reeks
Het tweede Duitse publieke televisienet begint op dinsdag 10 maart — tussen 20:15 uur en 21:00 uur — met de eerste aflevering van drie van een serie documentaires over het Derde Rijk.
De eerste aflevering draagt de titel Das Komplott. De beide volgende afleveringen zullen op 17, respectievelijk 24 maart, door dezelfde zendgemachtigde worden gepresenteerd.
Dit eerste deel zal binnen acht dagen twee maal worden herhaald: de eerste keer op zaterdag 14 maart, tussen 15:00 uur en 15:45 uur; de tweede keer op woensdag 18 maart, vanaf 22:15 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Adolf Hitler neemt de zaken over van Hindenburg.
2. Een Monster in de Maak.

Het grote geheim van Toengoeska, Centraal-Siberië

Beangstigend heldere hemel
In de nacht van 30 juni 1908 werd de hemel boven Europa plotseling fel verlicht, en dat had tot gevolg dat de wildste geruchten de ronde gingen doen. Wat was er, en waar precies, gebeurd dat dit kon? Drie nachten achtereen bleef dit zo; pas weken later werd er alsnog enig figuurlijk licht op het mysterie geworpen toen de verklaring kwam dat er in het Centraal-Siberische Toengoeska een enorme explosie had plaatsgevonden, doch niemand kon daarover exacte gegevens verstrekken. Hoewel — en dat was op zich al heel opmerkelijk — pas twintig jaar later een Russische groep wetenschappers deze zaak in onderzoek heeft genomen en men de zaken van alle mogelijke zijden is gaan belichten, kan thans worden vastgesteld dat nog steeds niet met de vereiste zekerheid kan worden gezegd wat zich in en boven die uitgestrekte taiga heeft afgespeeld.


Schaarse getuigen
Doordat dit gebied slechts werd bevolkt door enkele nomaden met hun rendieren, ligt het voor de hand dat er zeer weinig ooggetuigen zijn geweest. Stille getuigen daarentegen zijn er nog wel, onder meer in de vorm van de toen geknakte en afgebrande bomen.
Meer over dit fenomeen — dat overigens in de programmareeks ZDF History op zondag 8 maart vanaf 23:25 uur via het tweede Duitse publieke televisienet — nader zal kunnen worden bekeken, kunt u vinden in onze bijdrage op het Nederlandse fin de siècle cultuurweblog All art is quite useless.
__________
Afbeelding: Animatie van een naderende meteoriet boven de Centraal-Siberische taiga. (Foto ZDF.)

Avonturen aan de wilde kust: Suriname's historie

Vijfdelige serie
Het Nederlandse, digitale kanaal Geschiedenis TV begint op zaterdag 21 februari met de uitzending van de eerste aflevering van een vijfdelige NOS-documentaire serie van Jan Bosdriesz uit 1982, waarin de geschiedenis van Suriname wordt verklaard. Basis voor de reeks is het boek van Albert Helman, die bekend werd met veel prozawerken. Zijn ware naam luidde Lou Lichtveld (1903-1996). Als twaalfjarige kwam hij naar Nederland om aan het bekende seminarie te Rolduc een opleiding tot priester te volgen, maar al spoedig staakte hij die studie en keerde hij terug naar Suriname, waar hij zich verder ging bekwamen in de muziek en aldaar tot 1922 — hij was toen negentien jaar— werkzaam is geweest als organist en componist.

Uitzendtijden
De eerste aflevering, Suriname tot 1700, zal worden uitgezonden tussen 22:00 uur en 23:05 uur. Deze is eveneens te zien op zondag 22 februari, vanaf 18:00 uur.
De periode van 1700-1813 zal uur op maandag 23 februari vanaf 18:59 in de tweede aflevering worden vertoond.
De derde aflevering, die de periode vanaf 1813tot 1900 behandelt, zal onder meer worden vertoond op vrijdag 27 februari, op het vroege tijdstip van 06:44 uur in de ochtend.
De aflevering, die de focus heeft gericht op de periode vanaf de eeuwwisseling tot 1945 wordt onder meer reeds uitgezonden op dinsdag 24 februari vanaf 22:58 uur. Een herhaling daarvan is in ieder geval te zien op woensdag 25 februari, vanaf 18:58 uur.
Het slot van deze geschiedenis, in de vijfde aflevering, moet een digitaal beter ontwikkelde lezer/kijker dan deze redacteur zelf zien te vinden. Diverse herhalingen zijn binnen dezelfde week gepland, maar de bepaald niet gebruikersvriendelijke site van Geschiedenis TV laat, na het intoetsen van de trefwoorden, alleen zien dat er op 27 februari een aflevering van deze reeks wordt vertoond.
"Mijn arm, arm land", luidt de laatste zin van Helmans boek Zuid-zuid-west uit 1926.

Thema-avond op Arte-televisie: Geduld, verdacht gemaakt en vervolgd: Joden in de Middeleeuwen

Eerst speelfilm: Ivanhoe, de zwarte ridder
De Frans-Duitse cultuurzender Arte-televisie presenteert met menige regelmaat een thema-avond, en dat zal op zondag 8februari ook het geval zijn. Dan is het thema de negatieve tot extreme houding jegens Joden in Europa tijdens de Middeleeuwen. De avond duurt van 20:44 uur tot 00:15 uur, en kent drie onderdelen. Om 20:45 uur start de speelfilm Ivanhoe, een versie uit 1952, geregisseerd door Richard Thorpe, als Amerikaans-Britse coproductie. Deze rolprent is gebaseerd op het gelijknamige avonturenboek van Sir Walter Scott (1771-1832). De hoofdrollen daarin worden vertolkt door Robert Taylor, Elizabeth Taylor en Joan Fontaine.
Deze film word op woensdag 18 februari om 14:45 uur herhaald en een tweede keer op maandag 23 februari, opnieuw vanaf 14:45 uur.

Twee documentaires
Die film neemt een uur en drie kwartier in beslag, waarna nog twee documentaires zullen volgen. Eerst, om 22:30 uur, een film getiteld Eine andere jüdsche Geschichte. Deze behandelt het leven van Joden tijdens de middeleeuwen in het gebied dat bekend is als Rheinland en zich bevindt in Duitsland. Het gaat daarbij om een zeer recentelijk gereedgekomen Franse documentaire van Vincent Froehly, die door voor instanties samen in opdracht is gegeven, maar voor de Franse tak van Arte is gerealiseerd.
Deze film op het formaat 16:9 wordt drie maal door Arte herhaald: op dinsdag 10 februari vanaf 09:55 uur, op zondag 15 februari vanaf 13:00 uur, en ten slotte op woensdag 18 februari in de nachtelijke uren vanaf 01:50 uur.


De film duurt een uur, en dat betekent dat het laatste onderdeel van het programma niet meer dan drie kwartier in beslag neemt. Die documentaire draagt de titel Die Juden — Geschichte eines Volkes: Stigma. Die titel zegt op zich eigenlijk al genoeg: de inhoud betreft stigmatisering van Joden, in dit geval gedurende drieduizend jaar. Ook deze film — een Duitse productie uit 2007 van Nina Koshofer en Sabine Klauser — zal worden uitgezonden op het formaat 16:9, met stereofonisch geluid. Herhaald wordt deze documentaire slechts één keer. Op dinsdag 10 februari, 's ochtends vanaf 10;45 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Scène met Robert Taylor als Ivanhoe.
2. Joden met de puntmuts op worden vernietigd.

China's eerste keizer — Tweedelige documentaire

Bijscholing voor de westerling
Arte-televisie presenteert op zaterdag 24 januari — tussen 21:00 uur en 22:20 uur — de eerste aflevering van een tweedelige documentaire over Qin Shi Huangdi, de eerste keizer van China. Het eerste deel betreft een twee en tachtig minuten durende, Amerikaanse film uit 2003, die onder regie van Andreas Gutzeit tot stand gekomen is.


Hoewel Alexander de Grote de reputatie heeft — maar zoiets komt zonder twijfel doordat onze Europese geschiedenis zo zeer op de eigen directe omgeving is gericht en al die staten en andersoortige rijken in het verre oosten ook letterlijk zo ver weg waren dat ze op een andere planeet leken te bestaan — dat hij met het toen absoluut omvangrijkste leger erin is geslaagd het grootste samenhangende rijk te creëren, is het juist de eerste Chinese keizer uit de Qing Dynastie geweest, die voor inmiddels ruim tweeduizend jaar, door middel van een reeks eindeloos lijkende oorlogen, erin is geslaagd het gehele China te veroveren en daar een enorm rijk van te maken. Zo liet hij de Chinese muur bouwen en zorgde hij ervoor dat het befaamde terracotta leger ontstond dat zijn grafmonument moest beveiligen.


Herhaling
Archeologische vondsten en historisch vaststaande gegevens hebben hun aandeel gehad in het ontstaan van deze documentaire. Voorts verkeerden de makers in de uitermate gelukkige omstandigheid dat tal van wetenschappers uit China, Amerika en uit Europa hieraan medewerking hebben verleend.
Deze rolprent, die op het formaat 16:9 zal worden uitgezonden — voorzien van stereofonisch geluid, zal door de Frans-Duitse cultuurzender Arte op zondag 25 januari, vanaf 14:00 uur 's middags, worden herhaald.
____________
Afbeeldingen
1. Keizer Qin Shi Huangdi. Chinese schildering.
2. Scène uit de documentaire film over de eerste Chinese keizer. (Foto: Arte France, Jacqueline L. Vorhauer.)

Film over Heinrich Himmler, maandag op Canvas-tv

Diep gezonken
Dat het bij de persoon van Heinrich Himmler — de tweede man in de Malafide Moffenstaat van Doldwaze Dolfje en andere tweebenige incarnaties van extremistische onmenselijkheid — om een een heel ernstig geestelijk defect ging, kan ook ieder vaststellen die slechts enkele staaltjes verneemt van het enorme scala aan maatregelen, welke heel veel met regels doch volstrek niets met mate van doen hadden. De psychoanalyticus Erich Fromm (1900-1980) heeft hem opgevoerd in zijn boek The Anatomy of human destructiveness en hem daar in een briljant geformuleerd essay — overigens net als Hitler en Stalin — omschreven als behorend tot de categorie der meest gedegenereerden.

Documentaire van Michael Kloft
Maandag 19 januari presenteert de tweede Nederlandstalige Belgische televisiezender Canvas — 's avonds tussen 22:05 uur en 23:00 uur — een documentaire van Michael Kloft, waarin wordt getoond dat een jongen die in een fatsoenlijk burgerlijk milieu is opgegroeid, toch kan ontaarden [1] tot een van de meest weerzinwekkende monsters uit de geschiedenis van de mensheid. Himmler draagt, als organisator, in principe de verantwoordelijkheid voor de zogeheten Endlösung, de defintieve vernietiging van de Joden.
__________
[1] Hoewel Himmlers naam er niet in wordt genoemd, zou hij degene kunnen zijn aan wie de lexicograaf heeft gedacht toen de definitie van ontaarden in Van Dale's Groot Woordenboek der Nederlandse Taal werd gerealiseerd. In het voorbeeld ter nadere omschrijving van de betekentis staat: hoe kon een zoon van zulke brave ouders zo ontaarden?
____________
Afbeelding: Voorzijde van het stofomslag van het oorspronkelijk in de VS verschenen Fromm-boek uit 1973 over menselijke 'vernielzucht', dat een standaardwerk op dit terrein is geworden.

ZDF presenteert film over de eerste onderzeeër

In het geschiedenismagazine met de dwaze Yanken-titel ZDF-History zal op zondag 18 januari — vanaf 23:50 uur tot 00:35 uur in de nacht op maandag 18 januari — een documentaire worden vertoond over de eerste onderzeeboot, de CSS Hunley. Het vaartuig was genoemd naar de ontwerper, Horace Lawrence Hunley (1823-1863). De boot is in de aandacht van historici, krijgskundigen en andere geïnteresseerden gebleven, in eerste instantie doordat dit vaartuig erin is geslaagd een oorlogsschip tot zinken te brengen. Dat gebeurde in 1864, tijdens de Amerikaanse burgeroorlog.


De tweede reden dat belangstellenden alert bleven, was doordat het vaartuig nooit meer boven water was gekomen en vele generaties op de zeebodem heeft doorgebracht. Na 1864 zijn er tal van pogingen ondernomen de boot te bergen, maar pas een goede eeuw later, in 1881, zette iemand zijn tanden er wel heel erg scherp in: de schrijver Clive Cussler, die er na een expeditie van veertien jaar in is geslaagd het wrak te vinden, dat op 8 augustus 2000 uit de oceaan is opgevist. Ook toen was nog steeds niet helemaal duidelijk wat exact de oorzaak is geweest voor de letterlijke ondergang, al bestaan daarover nu, na inspectie, wel theorieën.
Het vaartuig was twaalf meter lang en bood plaats aan totaal negen bemanningsleden. De ontwerper, bovengenoemde advocaat en tevens zakenman Hunley, naar wie het schip is genoemd, heeft niet meer beleefd dat zijn ontwerp met succes is gebruikt: hij is met de gehele bemanning omgekomen tijdens een testduik in oktober 1863.
____________
Afbeelding: Tekening uit 1902 door R.G. Skerrett van het Confederate States Ship Hunley.

Historische TERRA X-documentaire zondag via ZDF

Grootmacht Nederland
In de onvolprezen ZDF-serie Terra X wordt op zondagavond — tussen 19:30 uur en 20:15 uur — weer een nieuwe historische documentaire vertoond, deze keer getiteld Imperium — Wettlauf nach Ostindien, met de ondertitel Lange Reise fur kostbare Gewürze. Het zal beslist niemand, die een beetje met de geschiedenis vanaf de zeventiende eeuw op de hoogte is, verbazen dat ons eigen land het thema van die documentaire is, aangezien Nederland in een periode van ongeveer tweehonderd jaar de economische grootmacht bij uitstek vormde. Wat echter lang niet iedereen beseft, is dat zelfs zeventig procent van de wereldhandel in handen van Nederlanders was. Dat was vooral, zo niet in alle opzichten, te danken aan de oprichting en het werk van de Verenigde Oostindische Compagnie.

Op het spoor van de heilige drie koningen

Wijzen, koningen — waarheid of legende?
Op zes januari — de dag dat officieel een einde aan het kerstfeest is gekomen en men in principe de boom ook bij de straat zou moeten zetten om uiteindelijk bij het groene afval te kunnen worden gedaan — heet Driekoningen, ook wel Epifanias, In katholieke streken kom het nog steeds voor dat dan de sterrenzangertjes door de straten trekken en zich daarbij beroepen op de drie wijzen, aan wie tevens de functie van koning wordt toegedicht.


Hoewel hun namen bij heel veel mensen bekend zijn — al moet daar direct aan worden toegevoegd dat menigeen in en quiz de drie namen niet uit haar of zijn mouw zou kunnen schudden —: Caspar, Balthazar en Melchor, is het nog steeds een open vraag of de drie wijzen uit het oosten, ook wel de heilige Drie Koningen genoemd, werkelijk hebben bestaan. Is datgene wat in het Matthaeus-Evagelie wordt beweerd — dat ze uit het oosten afkomstig waren, uit Nubië, Abessinië of Perzië, en een ster aan het firmament zijn gevolgd — eventueel juist? En hebben ze nu wel of niet met Herodes gesproken, of moet dat verhaal worden bijgezet als nog een legende in de verhalenschat? In de documentaire Den heiligen drei Köningen auf der Spur [1], van regisseur Stephane Bégoin — een 52 minuten durende coproductie van Frankrijk, Spanje en Italië uit 2008 — die heden tussen 21:00 uur en 21:50 door Arte-televisie zal worden uitgezonden, komt deze vraag uitgebreid aan de orde. De makers gaan op basis van de historische tekst na wat er aan de geschiedenis waarachtig kan zijn en daartoe bekijken ze kunst, die uitbeelding is van dit deel van het Evangelie, en worden evenrens die landschappen onder de loep waardoor de drie zouden zijn gereisd.
De film, die dit jaar tot stand is gekomen, zal worden gepresenteerd in HD-kwaliteit op hetformaat 16:9. Arte televisie zendt hiervan geen herhaling.
__________
[1] Wie de voorkeur aan de Franse versie op Arte-televisie geeft, krijgt de film te zien als Les Rois Mages, sur les traces du mythe.
____________
Afbeeldingen
1. De drie Wijzen uit het Oosten brengen geschenken voor het borelingske. (Matthaeus II: 11.)Afbeelding uit de Nederlandse Printbybel van 1698.
2. Historische grond in verband met de Drie Koninge? Hebben zij hier wellicht in de dagen van weleer hun voetstappen gezet? (Foto: Les films figures libres; Stephane Bégoin.)

Bondskanselier van Duitsland — een zwaar beroep

Zes mannen, één vrouw
Hoewel de titel van het programma, ZDF-History, het zou kunnen doen vermoeden, is ze — volgens velen helaas — geen geschiedenis. Ze wordt beschouwd als de machtigste vrouw ter wereld, doch ze presenteert zich meestentijds als de incarnatie van de hoogst denkbare zuurtegraad: Angela Merkel die in het dagelijks leven als de zevende Kanselier van de Bundesrepublik Deutschland fungeert en daarbij eveneens een op volle toeren draaiende clichéfabriek is, waarmee ze ook nog de vleesgeworden nietszeggendheid belichaamt. Over haar zes voorgangers in het Kanzleramt — dat zich eerst te Bonn en pas tijdens de heerschappij van Merkels directe voorganger: Gerhard Schröder — valt ook wel zo het één en ander te vermelden, en dat zal zeker gebeuren in de jongste aflevering van het ZDF-programma History. [1] Deze aflevering van het bij velen bekende geschiedenismagazine van het tweede publieke Duitse televisienet is te zien op zondag 21 december tussen 23:20 uur en 00:05 uur in de nacht op maandag de tweeëntwintigste.
Van die zeven regeringsleiders in successie sedert 23 mei 1949 — de dag van de oprichting van de Bundesrepublik Deutschland — is, vanaf 22 november 2005, Angela Merkel de eerste vrouwelijke kanselier van een staat met zestien deelstaten: daarvan zijn elf van het voormalige West-Duitsland, en vijf (nieuwe) ten oosten van de grote Muur, die in november 1989 is gevallen.

Terugblik
Over al die kanseliers zult u feiten en meningen te horen krijgen, en al zijn inmiddels de eerste drie van de voormalige kanseliers — Adenauer, Kiesinger en Brandt — niet meer onder de levenden, dat zal het anekdotische in de verhalen over hen niet verminderen. In tal van kringen wordt Adenauer gezien als een inmiddels bijna heilige figuur, maar dat daartoe niet zoveel aanleiding bestaat, komt wellicht zijdelings ook nog even aan de orde.
Maar bij allen past de conclusie dat politiek in menig opzicht het smerigst denkbare maatschappelijke spel is dat kan worden gespeeld — hetgeen overigens niet alleen voor politiek binnen de staatkunde geldt, maar tevens binnen multinationale bedrijven, banken en diverse takken van industrie. Niet zelden heb je de indruk dat in veel van dergelijke instituten de Mafia meeregeert.
__________
[1] Het is niet alleen volkomen dwaas maar ook volstrekt onnodig om een Duits televisieprogramma met een Engelse titel op te leuken; denken de organisatoren misschien dat de serie daardoor een groter gewicht krijgt in het internationale gebeuren van geschiedenisprogramma's? Of is het ZDF al te zeer trendvolger geworden. En zoud men dat blijven volhouden als straks (het gebruik van) de Duitse taal in de Grondwet (Verfassung) van de Bondsrepubliek wordt opgenomen?
____________
Afbeeldingen
1. De huidige Duitse Bondskanselier Angela Merkel.
2. De eerste Duite Bondskanselier Konrad Adenauer (1876-1967); foto uit 1952.

Documentaire over Het Evangelie van Caesar zeven keer op digitaal kanaal GeschiedenisTV

Goddelijke Caesar?
In de week van zaterdag 20 tot en met vrijdag 26 december zendt het Nederlandse digitale televisiekanaal Geschiedenis TV, elke avond tussen 20:00 en 22:00 uur, de bijna twee uur durende documentaire Het Evangelie van Caesar uit. Dit is een in 2007 gereedgekomen film van Jan van Friesland over de theorie van de Italiaanse linguïst Francesco Carotta, die beweert dat het Evangelie in het Nieuwe Testament — de boeken des Nieuwen Verbonds in de oudste anthologie van de westerse wereld: de Bijbel, dat is de Gantsche Heilige Schrift — is gebaseerd op verkeerd geïnterpreteerde bronnen over het leven van Gaius Iulius Caesar en met name de laatste dagen van deze opperpriester en dictator van Rome.

Kritiek
De stelling die Carotta daarmee verdedigt, is dat de man die in de geschiedenis — en vooral binnen vrijwel alle geloofsgemeenschappen binnen het christendom — wordt voorgesteld als Jezus Christus (Χρίστος = de Gezalfde), de zoon van God, die bewuste Iulius Caesar is. Het ligt voor de hand dat deze bewering heel veel scepsis, afweer, tegenstand, ja zelfs afschuw en haat, heeft opgeroepen. De auteur is echter — evenals de Spaanse priester González en de Nederlandse filmmaker Jan van Friesland — op tal van plaatsen in Europa op zoek gegaan naar sporen van de 'Goddelijke Caesar' die zij dachten te kunnen aantreffen in tal van oud-christelijke rituelen en tradities.

Omvangrijk boek
Wie, na het zien van de documentaire, geprikkeld is geraakt door de theorie en datgene wat in de documentaire naar voren komt, en graag meer zou willen weten — dat wil zeggen: dieper tot de materie zou willen doordringen — kan dat doen door middel van het boek dat Carotta reeds in 1999 over zijn theorie heeft gepubliceerd.
Dat relatief omvangrijke boek is in 2002 in een Nederlandse vertaling op de markt gekomen en beleefde al snel een herdruk. Daarbij gaat het om een opnieuw bewerkte versie van het Duitse origineel.


Francesco Carotta: Was Jezus Caesar?
Over de Romeinse oorsprong van het Christendom
Een onderzoek
Vertaald door Tommie Hendriks
Met een nawoord van Erika Simon
432 pag., paperback; 2002
Uitgeverij Aspekt, Soesterberg
ISBN 90-5911-069-2

Stalin, de Duitse nazi's en het Westen

Stalin en het oprukkende Rode Leger
In de zeer bijzondere zesdelige documentairereeks die door de Britse televisiezender BBC Two wordt gepresenteerd onder de kop World WarII — Behind closed doors — een serie over de bewuste oorlog, doch uitsluitend aan de hand van ooggetuigenverslagen en reconstructies —, kan de geïnteresseerde kijker op maandag 8 december de vijfde aflevering zien. Die draagt de titel Stalin, the nazi's and the West. Daarin wordt verslag gedaan van de vorderingen, in 1944, die het Rode Leger maakte in het oprukken naar het westen en langzaam maar zeker terrein ging winnen op de moffen, die door de Beesten van Berlijn — welks opperhoofd, Hitler door een 105-jarige, nog altijd door en door mofs gebleven, 'zang'- en snater-risee als een echte vent werd beschouwd — naar het oosten waren gezonden om de miljoenen onbeschaafde bolsjewieken definitief te onderwerpen, om daarna in de veroverde gebieden meer 'Lebensraum' voor het geweldige Duitse volk te creëren.
Vrij kort daarna werd te Jalta in de Oekraïne de conferentie tussen Franklin Delano Roosevelt, Winston Churchill en Josif Stalin gehouden (4-11 februari 1945). Die beide westerlingen en hun respectieve stafleden, die dit wilden, hadden vanzelfsprekend kunnen weten wat voor een extreem krankzinnige die supersadist in Moskou was, maar om het Hitlerdom te (kunnen) bestrijden wilde men diens evenknie in waanzin, monsterlijkheid en moordlust, graag voor zich winnen.


Het zou niet al te lang daarna een publiek geheim worden dat menig westerse regeringsleider maar wat graag die Hitler aan zijn zijde zou hebben gehad om Stalin en diens opvolgers in het extreem strakke communistische systeem van Moskou te bestrijden. Politiek is en blijft niet zelden het smerigste en allerlaagste dat dwazen op twee benen kunnen bedrijven.
Wie de figuur Stalin in historische context interessant vindt, wordt gaarne doorverwezen naar andere artikelen op mijn Nederlandse Historie-site, waarin omvangrijke studies over diens jeugd en over zijn latere uitzinnige terreurbewind (op 4 augustus), en over zijn aandeel in de Revolutie van 1917 (in een bijdrage van 24 oktober), worden besproken.
__________
De afgebeelde foto werd genomen tijdens de Conferentie van Jalta in de Oekraïne, die van 4-11 februari 1945 werd gehouden. Links op de foto de Engelse premier Winston Churchill (1874-1965), in het midden de Amerikaanse president Franklin Delano Roosevelt (1882-1945) en rechts de man die was geboren als Josif Dzjoegasjvili, zich noemende en schrijvende Stalin (1878-1953).