Mythe en Waarheid omtrent de beweging van 1968

Drie kwartier documentatie op de buis
In het geschiedenismagazine ZDF history van het Zweite Deutsche Fernsehen —onder leiding van Guido Knop — wordt aan het slot van de avondprogrammering van zondag 16 maart drie kwartier — tussen 23:40 uur en 00:25 uur uitgetrokken voor de aflevering over de beweging die het inmiddels magische jaartal 1968 draagt. (Waarom een Engelse deeltitel in een Duitse reeks? Taalarmoede? Knieval voor de globalisering van het Yankisme? De Duitse taal is rijk genoeg om niet afhankelijk te zijn van zulke onnozelheden.)
Aan de hand van portret van vijf mensen, die het gezicht van deze protestbeweging in doorslaggevende mate hebben bepaald, wordt een schets van de toestanden en gebeurtenissen anno toen gegeven. Weliswaar is de beweging op zich binnen het kader van de toenmalige ontwikkelingen als een kaartenhuis ineen gezakt, maar de invloed die dit plotsklaps opgelaaide conglomeraat van maatschappelijk protest, verspreid over vooral geheel Europa en deels in de Verenigde Staten, heeft op termijn een zo doorslaggevende invloed gekregen op de ontwikkeling van de westerse maatschappij dat de structuren die de 68-ers hebben bestreden ingrijpend zijn gewijzigd.

Nieuw boek
Norbert Frei (* 1955) is één der meest geprononceerde deskundigen op het gebied van de nieuwste geschiedenis van de Bondsrepubliek Duitsland. Dat heeft geresulteerd in publicaties over de Hitler-staat (één boek daarvan is eeneens vertaald in het Nederlands uitgekomen), over Hitlers Eliten na 1945, en samen met Martin Broszat, Das dritte Reich im Überblick.
Deze maand is Frei's boek over de beweging van 1968 verschenen. Ook hij ziet dat het bewuste jaartal een symbool is voor een decennium vol protest van, in eerste instantie, jeugdgroeperingen. Frei ziet de oorsprong van die hele beweging in de Verenigde Staten, waar vanaf de jaren vijftig verbitterd werd gestreden tegen de discriminatie van kleurlingen, en waar de protestuitingen uitmondden in specifieke, en ook zeer herkenbare fenomenen als happenings, sit-ins en go-ins. En ondanks de vele overeenkomsten in de uitingen van het protest, waren de bezwaren tegen het establishment in Europa toch anders. Zelfs binnen Europa onderscheidde zich de opstand tegen de heersende klasse in het éne land zeer sterk van dat in het andere. In Frankrijk was de atmosfeer die van bovenaf aan de universiteiten werd verordonneerd, totaal ondraaglijk geworden. In Engeland was het de popcultuur die zich in de frontlijn had begeven, en in Duitsland was het vooral de unbewältigte Vergangenheit die zich vooral uitte in de macht die voormalige nationaal-socialisten in diverse geledingen van de maatschappij konden blijven uitoefenen. Als overkoepelend element in al die verschilende bewegingen speelde het wereldwijde protest tegen de oorlog in Vietnam een rol van grote betekenis.
Helaas vinden we zo'n fenomeen, dat een eventueel wereldwijd protest tegen de oorlogen die het Beest uit de Afgrond in Washington op allerlei fronten op dit ondermaanse voert, in onze dagen van uitzinnige gejaagdheid niet meer en kunnen de Massamoordenaars verder hun gang blijven gaan.

Het rebelse decennium
Het enige bezwaar dat tegen het boek van Norbert Frei kan worden ingebracht, is zijn onzinnige dooreenhalen — in het kader van zijn hoofdstuk over de protestbeweging der kabouters en aanverwante stromingen in ons land — van Niederlande en Holland, alsof het daarbij om hetzelfde zou gaan. Na twee eeuwen is het tot veel Duitsers in de journalistiek èn in wetenschappelijke kringen nog steeds niet doorgedrongen dat Holland waarlijk niets anders is dan een regio aan de westkust van Nederland.
Je moet eens proberen om Hamburg als Beierse stad te postuleren. Moet je ze dan eens horen, de lui van Der Spiegel en aanverwante persproducten, maar het dooreenhaspelen van Holland en Nederland verklaren die halve garen met "pars pro toto". Uitdelen kunnen ze bij Der Spiegel als de besten, doch incasseren? Ho maar! Helaas geldt dat ook bij hele volksstammen die bij de beeldmedia programma's maken. Zij beseffen hun eigen verantwoordelijkheid niet.

Sfeertekening in romanvorm
Nadat Benno Hurt (geb. 1941) in de jaren zestig lyriek, essays en proza had gepubliceerd, koos hij alsnog voor een loopbaan als rechter, en hield zich daarnaast intensief bezig met fotografie. Medio jaren tachtig begon hij toneelstukken te schrijven. Inmiddels drie romans heeft hij over de ontwikkelingsgang van de familie Kirsch gepubliceerd, waarvan het laatste, Der Wald der Deutschen, in februari 2008 als voordelige pocketeditie is verchenen. Daarin volgen we één van die leden van het gezin Kirsch vanaf 1972. Christian maakte in 1968 deel uit van de studenten in opstand: toen heeft hij geprotesteerd tegen toga's en oude nazi's en heeft hij teksten tegen de sjah van Perzië geschreven. Inmiddels is hij in de Zuid-Duitse plaats Kolbstadt gaan wonen en daar begint zijn nieuwe leven met een eigen huis, een vrouw en een kind, dat de in zijn historie veelzeggende naam Rudi draagt. Nu hij het beroep van rechter op proef mag uitoefenen, moet hij wel een eed afleggen op de Grondwet, die hij tot voor kort zo vehement heeft bestreden. En terwijl hij verder bouwt aan zijn burgerlijk bestaan, haalt dat verleden van de revolutietijd hem in door de komst van een medestudent uit die tijd.
In Der Wald der Deutschen schetst Benno Hurt op basis van de realiteit van anno toen een relatief amusant en raak verhaal van het leven in het Duitsland van de periode die onmiddellijk volgde op het rebelse decennium. Hij doet dat zo vakbekwaam dat ook het niet direct waarneembare contouren krijgt, en ook de symboliek die verborgen zit in de progressie van het leven zelf en in de ontwikkeling van de roman een meer dan oppervlakkige symbolische betekenis krijgt.


Norbert Frei: 1968 — Jugendrevolte und globaler Protest. 288 blz. met paginagrote zwart/wit foto's, paperback in de reeks dtv premium.; Deutscher Taschenbuch Verlag, München, februari 2008;
ISBN 978-3-423- 24653-8. Prijs € 15,— (in de BRD en in Amsterdam bij Boekhandel Die Weisse Rose.)

Benno Hurt: Der Wald der Detuschen — Roman. 400 pag., paperback; Deutscher Taschenbuch Verlag, München, februari 2008;
ISBN 978-3-423-13640-2. Prijs € 9,90 (BRD en Weisse Rose).
____________
Afbeeldingen
1. Scène zoals die zich in 1968 in Duitsland op straat afspeelde, en die te zien is in de aflevering van het geschiedenismagazine van het ZDF zondagavond 16 maart.
2. Daniel Cohn-Bendit (hier in 2004), één der leiders van de studentenrevolte in Parijs.
3. Rudi Dutschke, die in de protestbeweging in de Bondsrepubliek een vooraanstaande rol heeft gespeeld, later aan de Rijksuniversiteit Groningen gin doceren, en uiteindelijk werd vermoord.
4. Voorplat van het nieuwe, recentelijk verschenen boek van Norbert Frei over de beweging van '68 wereldwijd.
5. Voorplat van de pocketedtie van Benno Hurts roman, die de sfeer van Duitsland in en direct na 1968 op voortreffelijke wijze weergeeft.
6. Auteur (rechter en fotograaf) Benno Hurt.
7. Auteur Norbert Frei. (Foto van Volker Wiciok/Lichtblick.)

Portret van Annie Romein-Verschoor zaterdag 8 en dinsdag 11 maart in Markant op GeschiedenisTV

In programmareeks Markant
Op zaterdag 8 maart, 's avonds tussen 21:59 uur en 22:56 uur wordt via het themakanaal GeschiedenisTV in de reeks Markant een filmportret uitgezonden van Annie Romein-Verschoor (1895-1978), die de voornamen Anna Helena Margaretha droeg. Het is een filmportret van deze schrijfster en historica aan de hand van een gesprek. Het is een bijdrage van de NOS aan dit historische programma.
Annie Romein studeerde onder meer te Leiden, alwaar ze in 1935 bij Albert Verwey is gepromoveerd op een dissertatie, die de titel Vrouwenspiegel heeft, over de positie van romanschrijfsters in Nederland sedert 1880. Dat proefschrift is in 1947 in het Frans en drie jaar daarna in het Engels vertaald.
Over dezelfde periode schreef ze in 1947 tevens een overzicht van de Nederlandse literatuur onder de titel Slib en wolken, en twee jaar later is De vruchtbare muze verschenen, een studie over tendensliteratuur.

Historisch werk
Het ware werk in haar hoedanigheid kwam aan het licht in de twee omvangrijke standaardwerken die ze samen met haar echtgenoot Jan Romein (1893-1962) heeft geschreven: De lage landen bij de zee in 1934 en, tussen 1938 en1940, Erflaters van onze beschaving. een historische roman, over Hugo de Groot, is in 1948 uitgekomen onder de titel Vaderland in de verte. Eén der constante thema's van Annie Romein-Verschoor was de positie van de vrouw in de maatschappij en haar emancipatie. Dat komt onder meer heel duidelijk naar voren in haar herinneringen, die ze te boek stelde onder de titel Omzien in verwondering, waarinze verslag doet van haar vervulde leven. Deze tergblik is in twee delen in de jaren 1970 en 1971 verschenen.
Het portret op GeschiedenisTV wordt dinsdag 11 maart herhaald, opnieuw tussen 21:59 uur en 22:56 uur.
____________
Afbeeldingen
1. Annie Romein-Verschoor (foto van Annelies Romein.)
2. Titelpagina van de tweede, bijgewerkte druk van Vrouwenspiegel in 1936.
3. Voorplat van deel 3 der pocketeditie van De lage landen bij de zee, uit 1961.

Paul Verhoevens documentaire over Mussert

NSB-leider
Op VPRO's digitale kanaal Geschiedenis TV worden op maandag 25 februari twee totaal verschillende documentaire films uitgezonden, die van grote historische betekenis zijn. De eerste, althans chronologisch gezien qua uitzendtijd — tussen 19:08 uur en 20:00 uur — behandelt in portretvorm de voormalige spion Aleksander Litvinenko. Zie daartoe onze zustersite Tempel der Documentaires.
De tweede boeiende documentaire film die op Geschiedenis TV zal worden voorgesteld, is die waarmee onze Nederlandse regisseur Paul Verhoeven in 1970 voor de dag kwam [1], betreft NSB-leider Anton Mussert en belicht diens rol tijdens de Tweede Wereldoorlog. Deze film, die een engte heeft van 50 minuten, zal worden uitgezonden tussen 22:05 uur en 23:01 uur. Een herhaling staat gepland voor vrijdag 29 februari, opnieuw op dat tijdstip.
__________
[1] Filmfocus.nl meldt echter dat deze Verhoeven-film uit 1968 stamt.
____________
Foto: Anton Mussert (1894-1946).

Mahatma Gandhi — Sterven voor de vrede. Nieuwe biografie en actuele Arte-televisie-documentaire

Documentaire op de buis
Op woensdag 6 februari, 's avonds tussen 21:50 uur en 22:45 uur, presenteert de Duits-Franse cultuurzender Arte de Franse televisiedocumentaire uit 2005 voor, die als Duitse titel Mahatma Gandhi — Sterben für den Frieden meekreeg. De aanleiding voor deze uitzending ligt in het feit dat het 30 januari zestig jaar geleden was dat een groep fanatici een aanslag op de prediker van het geweldloze verzet heeft beraamd en één van de twee broer Godse de trekker heeft overgehaald en daarvoor in 1949 is geëxecuteerd. Zijn broer Godal heeft tot 2005 geleefd. Hij is één van de fguren die in de documentaire aan het woord komt.
De documentaire toont de nationalistische en religieuze conflicten waarmee India na de dood van Gandhi en de onafhankelijkheid van de Britse koloniale heerschappij werd geconfronteerd. Enkele van die problemen spelen tot op de huidige dag een niet te negeren rol en het is niet overdreven te stellen dat die natie daar af en toe nog aardig mee te kampen heeft.
Deze Franse Arte-film uit 2005 heeft een lengte van 51 minuten, en wordt op het formaat 4:3 uitgezonden met stereofonisch geluid. Regisseur is Arnaud Madagaran.

Drie herhalingen
In deze documentatie wordt de kijker geconfronteerd met flink wat archiefbeelden, waarin drie 'deskundigen'aan het woord komen. Naast de bovengenoemde Godse, die deel uitmaakte van de acht samenzweerders, komen de Britse historicus David Hardiman en de Franse politicoloog Christophe Jaffrelot aan het woord.
Arte zal de documentaire drie keer herhalen, en wel op zondag 10 februari om 13:00 uur, op dinsdag 12 februari om 10:50 uur en in de nacht van dinsdag 19 op woensdag 20 februari om 05:00 uur in de ochtend.

Nieuwe biografie
In januari is bij dtv in München in de reeks dtv portrait een nieuwe, compacte doch tevens zeer complete biografie verschenen over de man die als Mohandas Karamchand Gandhi was geboren, doch die de bijnaam kreeg Mahatma — = (de) grote ziel — en als zodanig in de hele wereld bekend is gebleven. Hij kreeg over de hele aardbol in een bepaalde context veel gezag en onderhield contacten met politici en talvan andersoortige 'hoogwaardigheidsbekleders', waarvan sommigen wel naar hem wilden luisteren, al dan niet letterlijk. Hij was eenschoolvoorbeeld voor de ascetische levensouding en het geweldloos verzet. Toch is het hem niet gelukt daarmee de splijting in de Indiase samenleving minder scherp te maken: de radicaliteit bestaat in diverse gedaanten tot op de huidge dag in de Indiase maatschappij, hetgeen eveneens in de filmdocumentaire duidelijk wordt.
De auteur van de biografie, Albrecht Hagemann, die in 1948 werd geboren, is historicus en sociaal wetenschapper, die al eerder de aandacht heeft getrokken met biografische werken over Nelson Mandela en Fidel Castro. Met dit Gandhi-boek heeft hij opnieuw een boeiend, informatief en zeer leesbaar boek geschreven, waarmee een verrijking van de bestaande literatuur over de persoon Gandhi en de geschiedenis van diens vaderland in de laatste decennia van de negentiende en de eerste helft van de twintigste eeuw is gerealiseerd.
__________
Albrecht Hagemann: Mahatma Gandhi. Biografie in de reeks dtv portrait. 192 pag., rijk geïllustreerd; paperback, Deutscher Taschenbuch Verlag, Munchen, Januari 2008.
ISBN 978-3-423-31088-8.
Prijs € 10,— (in de gehele BRD en in NL bij Boekhandel Die Weisse Rose te Amsterdam).
____________
1. De samenzweerders, die de moord op Gandhi hebben beraamd. In de staande rij, de tweede van links is Gopal Godse, die aan het woord komt in de filmdocumentaire op Arte televisie. Zittend, op de voorste rij, de derde van links is Nathuram Godse, die de trekker heeft overgehaald.
2. Gandhi met Charlie Chaplin te Londen in 1931.
3. Voorplat van de nieuwe Gandhi-biografie in de reeks dtv portrait.

Twee documentaires op vier avonden over het ontstaan van de Noordzee en de Oostzee via Arte

Oostzee
De cultuurzender Arte presenteert op woensdag 6 en donderdag 7 februari de tweedelige documentaire Die Ostsee. In de film wordt de ontstaansgeschiedenis van deze grote plas vol brak water uit de doeken gedaan. Beide delen beginnen op hetzelfde tijdstip, om 20:15 uur, en hebben een duur van 42 minuten. Het is een film, die door regisseur Thomas Willers in 2007 werd gemaakt voor de Nord Deutscher Runfunk. De rolprent wordt uitgezonden op het formaat 16:9. Het eerste deel is getiteld Zwischen Deutschland und Estland, het tweede Zwischen Litauen und Dänemark. De beide delen zullen worden herhaald, ook weer twee dagen achtereen, op een vroeger tijdstip, exact op het middaguur en wel op woensdag 13 en donderdag 14 februari.
De Oostzee, het grootste brak water 'reservoir' is in de IJstijd ontstaan. Het is een gebied met tal van soorten leven en een enorm spectrum aan diverse kleuren en vormen. In de ruim tachtig minuten durende film wordt vooral aandacht besteed aan de verschillende kustvormen.

Noordzee
Eerder deze week heeft Arte ook een tweedelige documentaire uitgezonden over de Noordzee. Deze werd een jaar eerder, eveneens voor de Nord Deutscher Rundfunk gerealiseerd door Jens Westphalen en Thoralf Grospitz. Daarin werden de landen rondom de Noordzee bezocht en is aandacht geschonken aan de diverse mensen aldaar, alsmede aan de talrijke diersoorten die in, om en aan deze zee, met daarin de wadden, leven.
Ook deze twee delen, eveneens op het formaat 16:9, zullen worden herhaald, net als tjdens deze avondvoorstellingen, op twee dagen achtereen, en zoals deze week, ook dan weer direct voorafgaande aan de herhaling van de twee delen Oostzee. Dat betekent op maandag 11 en dinsdag 12 februari, eveneens vanaf 12:00 uur in de middag. Het eerste deel is getiteld Vom Watt zu den Fjorden, het tweede Von Schottland zu den Halligen.
____________
Afbeeldingen
1. Stadje aan de Oostzee. Foto NDR, 2006. © NDR Naturfilm
2. Dieren in en om de Noordzee. Foto van de NDR 2007. © Ingo Bartussek.

Het Sonderkommando van Auschwitz-Birkenau

Herdenking van de bevrijding
Op woensdag 23 januari wordt, tussen 21:00 uur en 21:55 uur via de beeldbuis door de Frans-Duitse cultuurzender Arte, de documentaire vertoond over het Sonderkommando Auschwitz-Birkenau. Dat doet de zender in het kader van de herdenking van de bevrijding, op 27 januari 1945, van het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau. Een herhaling van deze film wordt nog deze week vertoond: op zaterdag 26 januari 's middags vanf 14:00 uur. Voor de regie van deze Franse documentaire uit 2007, met een speelduur van 52 minuten, tekent Emil Weiss.

Joodse gevangenen
Het Sonderkommando in het concentratiekamp Auschwitz-Birkenau werd gevormd door Joodse gevangenen, die niets anders waren dan arbeidsslaven. Zij werden door de SS gedwongen de te vergassen slachtoffers behulpzaam te zijn in de kleedruimte, opdat alles soepeler en zonder oponthoud zou verlopen. Deze speciale gevangenen moesten er tevens voor zorgen dat het haar van de slachtoffers werd afgeschoren en hun tanden werden getrokken. Dat haar en het goud uit de tanden verschafte de SS handelswaar, evenals de sieraden. Zelfs de as van de in de crematoria verbrande Joden leverde nog winst op. Slechts weinigen van het relatief grote aantal leden — op het laatst een kleine duizend — van dat Sonderkommando dat ooggetuige was van de massamoorden, hebben het uiteindelijk overleefd. Ondanks het feit dat het "gif van Auschwitz" tot in hun merg was doorgedrongen, zijn er enkelen, die het — weliswaar met de voor de hand liggende gevolgen en 'bijwerkingen' — nog decennia lang hebben volgehouden. Enige van die overlevenden hebben de auteurs van het boek Zeugen aus der Todeszone een omvangrijke voorstelling van zaken gegeven met betrekking tot de gebeurtenissen van toen. Zij waren immers, afgezien van de daders, de enige ooggetuigen. Daarom is het van groot belang — voor de documentatie en de zich (toch nog steeds) verder ontwikkelende geschiedschrijving met betrekking tot dit thema — dat het kleine aantal dat — ondanks alle trauma's die zij aan Auschwitz hebben overgehouden — het einde van de twintigste eeuw heeft mogen beleven, bereid is geweest te vertellen over het dagelijks leven in deze diepe afgrond.
Naast de uitgewerkte interviews die als basis voor dit boek hebben gediend, is er gebruik gemaakt van veel recentelijk verricht onderzoek. Nog steeds weer kunnen de bestaande gegevens worden aangevuld. Dat laatste bleek doordat in de pocketeditie van 2005 — het boek was voor de eerste als gebonden uitgave bij zu Klampen Verlag verschenen — toch nog weer verbeteringen en aanvullingen konden worden verwerkt.
__________

Eric Friedler, Barbara Siebert und Andreas Killian: Zeugen aus der Todeszone — Das jüdische Sonderkommando in Auschwitz. 416 pag., geïllustreerd, paperback dtv 34158; Deutscher Taschenbuch Verlag, München, 2005; ISBN 978-3-423-34158-X. Prijs € 14,50 (in de BRD, en in Amsterdam bij Boekhandel Die Weisse Rose).
____________
Afbeeldingen
1. Prikkeldraad van het kamp Auschwitz-Birkenau. (Arte France.)
2. Voorplat omslag dtv 34158: Zeugen aus der Todeszone.

De Auschwitz-impressies van David Olère

Geen foto's
Van alles wat zich exact in de crematoria van Auschwitz aan gruwelen heeft afgespeeld, bestaan geen foto's, doordat de daders alles in het werk hebben gesteld om te voorkomen dat getuigen en documenten konden blijven bestaan. Mede daarom is het van zo groot belang dat de tekenaar David Olère de gruwelen op zijn geheel eigen wijze heeft vastgelegd. Hij wordt meer dan eens genoemd in de getuigenissen van andere overlevenden, en hij is, volgens zijn uitgevers, de enige die na 1945 zijn indrukken via beeldimpressies aan het papier heeft kunnen toevertrouwen. Hij is de eerste die de plannen en de opbouw van de crematoria heeft getekend. Veel van zijn kunstuitingen zijn in televisiedocumentaires en boeken gebruikt om de beschreven beestachtigheden te illustreren, en andere bijzondere scènes vast te houden.



Overleven
David Olère kon al die jaren in leven blijven omdat de SS zijn talent als tekenaar nodig had en doordat hij diverse talen sprak. Toen hij echter na de oorlog over zijn ervaringen wilde vertellen, luisterde aanvankelijk niemand. Dat vormde voor hem de aanleiding om zijn herinneringen in vijftig tekeningen vast te leggen. Deze zijn in een boek bijeengebracht en van commentaar voorzien door de zoon van de tekenaar: Alexandre Oler. Deze moest als jongen van twaalf jaar — hij was geboren in 1930 — de school verlaten, omdat hij een gele ster droeg. Hij werd getuige van de arrestatie van zijn vader. Smen met zijn moeder heeft hij toevlucht gevonden in de Ondergrondse.
Tegenwoordig leeft Alexandre Oler als schrijver in Nice. Vader David is op 2 augustus 1985 gestorven. Niet als aan ouderdom of als gevolg van ziekte en zelfs niet vanwege alle ondergane leed in de doodsfabriek van Auschwitz, maar als direct gevolg van een bericht dat een Franse professor het waagde de jeugd voor te houden dat datgene wat David Olère en al die anderen gedurende de kampjaren hadden beleefd, nimmer had bestaan.
__________
Vergessen oder Vergeben — Bilder aus der Todeszone. Texte von Alexandre Oler, Bilder von David Olère. Aus dem Französischen von Marianne Schönbach. 120 pagina's, gebonden (klein atlasformaat), Springe - BRD, zu Klampen Verlag, 2004. ISBN 978-3934920-45-4.

Afbeeldingen
1. "Auch Christen unter uns" 1945. (Ghetto Fighters' House, Galilea, Israël). Deze katholieke priester legt zijn arm om een rabbijn. Hij wilde de jongen niet loslaten, die hem door de ouders voor hun deportatie was toevertrouwd.
2. Vader David en zoon Alexander in 1937 in le Havre.
3. Voorplat van het boek met de tekeningen uit de helse nazitijd in Auschwitz. — Alle afbeeldingen in dit artikel zijn overgenomen uit:
Vergessen oder Vergeben — Bilder aus der Todeszone.

Andere Tijden-documentaire over de krankzinnige, ultiem destructieve Leider van de Sovjetunie, en een sublieme biografie over diens jeugdjaren

Geïncarneerd extremisme
In 2003 heeft men in het kader van het programma Andere Tijden een korte documentaire, met een duur van bijna een half uur, uitgezonden. Relatief gezien zelfs zeer kort, omdat alleen al voor de opsomming sec van slechts een gering deel van de misdaden van dit duivelse monster meer tijd nodig zou zijn. Deze incarnatie van de menselijke destructiviteit, welke zijn oorsprong vond in een extreem gestoorde persoonlijkheidsstructuur, heeft zoveel aspecten, welke altijd opnieuw te vinden zijn in politieke leiders die geen ander doel kennen dan hun geestesziekte de vrije loop te laten in machtsuitingen ten detrimente van een heel volk, en — al dan niet tijdelijk — ten faveure van een zeer gering aantal, ware of vermeende, medestanders. Soms echter leek dat allemaal slechts zo, en was het alsof de man zijn mogelijkheden ook werkelijk ten gunste van een schrijver of componist wilde inzetten, doch altijd opnieuw zou blijken dat het conglomeraat van handelingen geen ander doel kende dan het bevredigen van de eigen onvooorstelbare perversie, die in het geval van Stalin (1878-1953) overigens niet werd ingegeven door seksuele impulsen. Diverse wereldleiders anno nu zijn behept met dezelfde afwijking en liegen, bedriegen en manipuleren anderszins al even hard om hun zin te krijgen als mini-mensjes, die zijn blijven steken in de tweede anale fase.

Heel Andere Tijden?
De al te optimistische gedachte dat het bestaan van hypermoderne communicatiemiddelen, zoals televisie en aanverwants ertoe zou bijdragen dat dictatoren minder hun gang zouden kunnen gaan, bleek reeds in de beestachtigheden in opdracht van Amerikaanse presidenten tijdens de Vietnam-oorlog, en later werd al dat communicatieve onvermogen opnieuw bewezen tijdens de gruwelen op de Balkan. Een tijdlang kunnen de afsplitsingen dan wel de iets minder directe vertegenwoordigers van het Beest uit de Afgrond relatief ongestoord hun gang gaan, of dat nu in het Moskouse Kremlin is of in een pompeus wit huis in de hoofdstad der Verenigde Staten, dan wel in achtergebleven Afrikaanse staten: het meest laag bij de grondse tuig van de richel vindt steeds, hoe tijdelijk dan ook, medestanders of, door politiek opportunisme ingegeven, zwijgende westerse politici. Het is toch bij de beesten af dat een bondskanselier als mevrouw Merkel — die uiteraard weet welke schand- en wandaden de presidenten van de twee grootmachten op hun gewetenloosheid moeten bijschrijven — zich stralend met één der beiden of zelfs met die twee laat fotograferen. Alles alleen ter meerdere glorie van de eigen positie, die tot dusver ook alleen maar steeds verder neerhangende mondhoeken heeft opgeleverd.

Gewetenloosheid
Dat in aanmerking genomen mag niemand zich verbazen dat in andere tijden de monsters in het verre Rusland zich nimmer lieten hinderen door overwegingen van eventuele (mede)menselijkheid of andere impulsen, die zouden hebben kunnen appelleren aan een eventueel nog verborgen minimaal restant van de vage afspiegeling van een geweten.
De nu nog altijd onvoorstelbare propagandamachinerie die voor dergelijke misdadigers zonder weerga onschatbare hand- en spandiensten heeft geleverd, is — waar dat Stalin betreft — zelfs nu nog steeds niet uitgewerkt. De Nederlandse CPN-leider Marcus Bakker zag in ieder geval een kwart eeuw geleden vrij plotseling in dat het allemaal anders was geweest dan het (voor hem en de zijnen) had geleken. Bedacht hij in de jaren zeventig een getergde en mishandelde schrijver als Vladimir Boekovski nog met de kwalificatie "geestelijk afval", toen er meer en meer loskwam en hij met steeds nieuwe feiten werd geconfronteerd, erkende hij over de showprocessen in de jaren dertig: "We hebben het gewoon niet willen geloven." Tot op de huidige dag zijn er in het Rusland van Poetin hele volksstammen die om het Geïncarneerde Uitvaagsel treuren en terugverlangen naar de gouden dagen onder diens bewind. Hoewel Stalin zich niet zo erg had kunnen profileren als een in principe verscheurend wild beest dat volkomen doordraaide, als er niet voldoende handlangers zouden zijn geweest, die veelal reeds zeer vuile klauwen hadden toen ze hun letterlijke of 'slechts' figuurlijke beulswerk begonnen, blijft de Geestelijk Defecttoestand genaamd Josef Vissarionovitsj Dzjoegasjvili vanzelfsprekend van de eerste tot en met de laatste wandaad zelf de verantwoordelijkheid dragen.
Zoals gezegd: een half uur is niet zo veel, ook al wordt er flink wat informatie verstrekt. Voor de werkelijk geïnteresseerden in meer dan wat de makers van deze documentaire hebben verzameld, verdient het dan ook aanbeveling de omvangrijke documentaire in boekvorm, geschreven door Simon Sebag Montefiore — een waar meesterwerk in de discipline Biografie, dat allerwegen ook met veel enthousiasme is ontvangen — over de jeugd van Stalin te lezen, omdat in die periode de persoonlijkheid wordt gevormd, met alle gevolgen vandien. Ondanks het vreselijke wezen, van wie je weet dat er niks goeds te verwachten valt, ligt het aan de kwaliteit van de auteur dat je lezersaandacht van de eerste tot de laatste bladzijde heel nadrukkelijk wordt vastgehouden. Zo'n verdienste kan men nauwelijks voldoende waarderen.

Uitzendingen
Geschiedenis TV zendt deze documentaire uit op zondag 20 januari tussen 23:30 uur en middernacht, en op maandag 21 januari op of omstreeks datzelfde tijdstip.
Over aanverwante documentaires, die deze week op hetzelfde themakanaal te zien zullen zijn, en waarin de Sovjet-dicatator een vooraanstaande rol speelt, komen we tijdig in separate bijdragen op deze site terug.

Simon Sebag Montefiore:
Stalins Jeugdjaren — Van Rebel tot Rode Tsaar
Vertaald door Hans E. van Riemsdijk
496 pag., gebonden in rood linnen
Nieuw Amsterdam, Uitgevers
Amsterdam 2007
ISBN 978-90-468-0239-7
Prijs € 29,95
Meer info is hier te vinden.
____________
Afbeeldingen
1. Staatsieportret van Stalin.
2. Stalin in 1894 (15 jaar oud).
3. Stalin in 1918 als soldaat.
4. Stalin in 1936, kort voor de showprocessen en de zogenaamde zuiveringen.
5. Simon Sebag Montefiore, auteur van de biografie over Stalins jeugdjaren.
6. Voorplat van het stofomslag van de Nederlandse vertaling van de beschrijving van Stalins jeugdjaren.

Eén hele dag Berlijn, tachtig jaar geleden

Het Nederlandse themakanaal Geschiedenis TV zendt, onder meer vrijdagavond, de experimentele documentaire van Walter Ruttmann, Berlin: Die Sinfonie der Großstadt uit 1927 uit. Meer daarover in het artikel op onze zustersite Tempel der Filmkunst.
Hoe het er in die periode, de jaren twintig en dertig in Nederland uitzag, valt af te lezen uit de bijna drie uur durende film van Hans Keller met de foute, want met twee Germanismen opgezadelde, titel De twintiger en dertiger jaren. Een 'koeltoernyj' als Hans Keller had beter moeten weten.
Deze film wordt eveneens op Geschiedenis TV vertoond, en wel op donderdag 17 januari. 's middags vanaf 16: 00 uur en op vrijdag nogmaals, aansluitend op de Berlijn-film.

De rol van de vooraanstaande vrouw ten tijde van de nationaal-socialistische waanzin-heerschappij

Nazi-vrouwen
De Duitse radiozender NDR Kultur wijdt op dinsdag 15 januari 's avonds tussen 20:00 uur en 21:00 uur aandacht aan vrouwen die verstrikt waren in het web van het nazidom. Het betreft hier een aflevering van de programmareeks Kulturforum, en de titel van het thema luidt Die Frau an seiner Seite, Männerkarrieren, Tatnähe und 'weibliche' Verstrickungen im Nationalsozialismus.
Het is een bijdrage van Inga Dietrich en Sabine Werner. Verantwoordelijke regisseur is David Zane Mairowitz.

Omvangrijke literatuur in één boek
Op onze moedersite Cultuurtempel kunt u op 16 juli 2007 een uitgebreide bespreking lezen, onder de titel Divadom en demonie — Liefde en waanzin ter grotere glorie van het beestachtige nazi-wezen, van de tot één boek samengevoegde drie delen van Anna Maria Sigmund, Die Frauen der Nazis. Het is een verbijsterend stukje geschiedenis binnen een reeds afgrijselijk conglomeraat van krankzinnigheid.

Verenigde Staten thans in voorverkiezingsroes

De Amerikaanse presidentsverkiezingen zijn altijd weer van historisch belang gebleken, doch vooral sedert het Witte Huis zich als politieagent van de hele globe en tegelijkertijd als brenger van Democracy American Style — vol bedenkelijks, kwalijks en beestachtigs, zeg maar — voor het gehele ondermaanse, is het voor de rest van de wereld interessant om te weten wat zich er zoal afspeelt. Vandaar dat we u hier, in het kader van de Historie, willen verwijzen naar onze zustersite Tempel der Politiek waar we heden een uigebreide bespreking hebben gewijd aan het nieuwste boek van de Nederlandse waarnemer van het circusgebeuren in die verre VS, Frans Verhagen.

Documentaire over de Duitstalige kroniekschrijver van het interbellum vier maal op Geschiedenis TV

Themafilm over Joseph Roth
Het Nederlandse digitale televisiekanaal Geschiedenis TV presenteert de komende dagen vier keer de documentaire van Hans Keller uit 1994: Joseph Roth's Grosse-Welt-Bioskop-Theater. De regisseur is eveneens de verteller, de teksten van Roth zelf worden gesproken door Remco Campert. Zaterdag 22 december, 's avonds tussen 20:26 uur is de eerste uitzending, in de nacht van maandag 24 op dinsdag 25 december volgt de eerste herhaling tussen 00:25 en 01:59 uur. Op donderdag 27 december wordt de themafilm 's avonds eerst uitgezonden vanaf 20:25 uur, en in de nacht op vrijdag 28 december vanaf 00:25 uur voor de vierde keer. De schrijver Joseph Roth (1894-1939) geldt als één der belangrijkste Duitstalige kroniekschrijvers van het interbellum. Hoewel hij tal van romans en novellen heeft geschreven, is hij bij velen bekend gebleven als journalist — een rol die hij vanaf 1920 is gaan vervullen. De officiële literaire kritiek heeft nogal eens het begrip colportage gebruikt voor diverse van Roths romans, zoals Das Spinnennetz, dat — evenals diiverse andere van zijn boeken — werdverfilmd en kreeg via de beeldbuis een enorme schare kijkers.

In de omgeving van het Galicische Lwow (Lemberg), in het uiterste Oosten van de Oostenrijks-Hongaarse monarchie, werd Joseph Roth in september 1894 geboren.

Een miskende Nederlandse grootheid eindelijk veelzijdig belicht in rijk geïllustreerd boek

Generaal Reynders
Op vrijdag 16 november is in het Gemeentehuis van Stadskanaal, aan burgemeester Jur Stavast van die plaats, het boek aangeboden dat militair historicus E.H. Brongers heeft geschreven over de aldaar in 1879 geboren Izaak Herman Reynders, die later als generaal een vooraanstaande rol heeft gespeeld bij de voorbereidingen van de verdedigingslinies die een Duitse aanval in 1940 zoveel mogelijk in de weg zouden moeten leggen.

Helaas hebben niet alle betrokkenen even veel waardering kunnen opbrengen voor de inzichten, die de generaal terecht had en die voor ieder met kennis van zaken in die periode reeds hebben getuigd van een vooruitziende blik. Het is vooral, zij het niet alleen, koningin Wilhelmina geweest, die Reynders in zijn opvattingen en wensen heeft gesteund. Toch heeft de regering Reynders slechts vijf maanden, tot februari 1940, in die functie laten optreden en hem toen eervol ontslag verleend, waarna hij tot veler verbazing werd opgevolgd door een reeds gepensioneerde generaal: H.G. Winkelman. Dat zulks een enorme inschattingsfout is geweest en dat daar personlijke afgunst ten departemente een rol van betekenis gespeeld zou kunnen hebben, wordt, naast zoveel andere marginalia en parafernalia, in het onlangs verschenen boek van Eppo Brongers duidelijk.

Onredelijkheid in Den Haag
Dat ontslag heeft weliswaar in de tijd van een zeer imminente aanval door de Duitsers gezorgd voor de nodige opwinding en aandacht in de pers, doch van overheidswege werd "om veiligheidsredenen" niet verder op de kwestie ingegaan. Na de oorlog is zonneklaar geworden dat generaal Reynders het op alle fronten bij het juiste eind heeft gehad, en dat hem het lot was beschoren van zoveel visionaire figuren in alle geledingen van de maatschappij: het ontbreken van waardering in eigen land. Tot openbaar eerherstel hebben al die inzichten achteraf echter niet geleid, en dat heeft bij de generaal terecht een gevoel nagelate van onheus te zijn behandeld. Mede daarom is het een zaak van belang dat thans één van Neerlands bekendste historici met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog de moeite heeft genomen een, voor ieder die kan lezen, helder boek te realiseren. De generaal zelf kan dat echter niet meer meemaken: deze is op 31 december 1966, op 87-jarige leeftijd in Den Haag overleden.

Presentatie met kleinzoon
Voorafgaand aan de presentatie te Stadskanaal is het boek, dat op 1 november was verschenen, reeds aangeboden in de Besognekamer te Den Haag, de op één na oudste Herensociëteit aldaar, waarvan Reynders zowel voorzitter en later ook nog ere-voorzitter is geweest. In Stadskanaal beseffen de vroede vaderen het grote belang van hun voormalige inwoner en het is dan ook een goede zaak dat Burgemeester en Wethouders van die plaats de gelegenheid geven tot enige aandacht voor deze, ook in burgerlijke kringen zeer gewaardeerde en terughoudende — doch daardoor niet minder grote — figuur uit de vaderlandse geschiedenis. Aanwezig bij de presentatie was ook de kleinzoon van generaal Reynders zijn: Egbert Houck — met echtgenote en dochter — die eveneens aan het welslagen van het boek van Eppo Brongers in niet geringe mate heeft bijgedragen door uit het archief van zijn grootvader diverse documenten en beeldmateriaal ter beschikking te stellen. Daarvoor is overste Brongers hem vanzelfsprekend erkentelijk, maar dat mogen de lezers van het boek ook zijn: geschiedenis wordt immers zoveel aantrekkelijker en inzichtelijker als deze door middel van 'bewijsstukken' letterlijk en figuurlijk kan worden ondersteund. Het behoeft dan ook geen verder betoog dat het rijk geïllustreerde en passend uitgevoerde boek van deze zijde warm in uw belangstelling wordt aanbevolen.
Eppo Brongers
Luitenant-kolonel b.d. Eppo Brongers heeft zich reeds tijdens zijn militaire carrière met nadruk geïnteresseerd voor het thema krijgsgeschiedenis, met als zwaartepunt die van Nederland, en dat heeft geresulteerd in een reeks boeken, die voor menigeen inzicht hebben verschaft, waarvan ze verstoken zouden zijn gebleven indien voor hen uitsluitend, wetenschappelijk weliswaar verantwoorde, maar voor de niet militair geschoolde burger al te specialistische, literatuur ter beschikking had gestaan. Brongers kiest in al zijn boeken voor de verhalende vorm, enerzijds zonder daarbij de feiten met de vele details uit het oog te verliezen, anderzijds zonder zich aan in het kader ongepaste emotie over te geven.
Die nuchterheid in combinatie met de zeer goed te volgen verteltrant is een grote verdienste van overste Brongers, die in een persoonlijkheid onderhoud ook het casuele causeren inruilt en voor deze benadering kiest zodra hij over zijn thema begint.
Het aantal thema's dat deze voormalige docent aan de Koninklijke Militaire Academie inmiddels de revue heeft laten passeren, is niet gering. Het op 1 november verschenen boek over Generaal Reynders is Brongers' negentiende. Hij is zeer verheugd over het feit dat er onder de jeugd, die het geruime tijd heeft laten afweten, weer meer belangstelling bestaat voor de militair-historische aspecten van Nederland in de twintigste eeuw. Zijn veelgeroemde boek over de Grebbelinie 1940 beleefde zelfs elf drukken.
____________

E.H. Brongers: Generaal Reynders — Een miskend bevelhebber 1939-1940. Soesterberg, Uitgeverij Aspekt, november 2007.
168 pag., paperback; ISBN 90-5911-603-0. Prijs € 19,95.
____________
Afbeeldingen
1. Voorplat van het boek over Generaal Reynders.
2. De veelvuldig onderscheiden Generaal Reynders op hoge leeftijd. Foto in het boek op pag. 143.
3. Links: burgemeester Jur Stavast van de gemeente Stadskanaal, rechs luitentant-kolonel E.H. Brongers.

Heldere historiografische analyses van Maarten van Rossem tonen de verbanden in de vorige eeuw

Europese geschiedenis van de twintigste eeuw
Op 12 november is bij de nog jonge, maar zeer dynamische uitgeverij Nieuw Amsterdam het nieuwste boek van de Nederlandse historicus Maarten van Rossem, met de korte en krachtige titel Drie oorlogen verschenen. Een goed gekozen tijdstip voor een boek dat als geschenk in de komende zes weken een goede en naar mijn idee dankbare taak zal kunnen vervullen, mede door de veelzijdigheid, als Van Rossems troost in duistere dagen. De auteur beschrijft in kort bestek het relatief weinige wel en het al te vele wee in de geschiedenis van Europa gedurende de twintigste eeuw. Dat nieuwe tijdperk is in Van Rossems optiek begonnen met de aanval door de terrorist Gavrilo Princip — nomen est omen — op de troonopvolger van de Donau-monarchie Franz Ferdinand en diens wederhelft.

Kettingreactie
Hoewel achteraf nooit twee onvergelijkbare grootheden ter vergelijking naast elkaar kunnen worden gelegd — een voldongen feit enerzijds tegenover de situatie zonder die gebeurtenis — is het niet zo'n vreemde gedachte dat de twintigste eeuw in ieder geval heel anders, en hoogstwaarschijnlijk minder bloedig, zou zijn verlopen als deze fatale schoten op 28 juni 1914 te Sarajevo niet zouden zijn gelost. De Eerste Wereldoorlog zou niet, en in ieder geval niet op de voorgevallen wijze, hebben plaatsgegrepen. Realiteitszin ontberende politici en op macht beluste militairen zouden ongetwijfeld minder opgefokt zijn geweest, en de drang om een defensieve strategie om te zetten in agressief optreden [1] zou zeker een andere dimensie hebben gehad, waardoor in ieder geval de vraag gerechtvaardigd is of de ontwikkelingen tussen 1914 en 1918 in een andere constellatie eveneens zo desastreus zouden zijn geweest. Waarschijnlijk niet, vooral omdat er geen, of in ieder geval veel minder vernederende, vredesvoorwaarden van Versailles zouden zijn geweest, en dat vormt aanleiding tot de aanname dat er voor die dolgedraaide en tot op het merg gedegenereerde idioot Adolf Hitler niet zo'n prominente rol zou zijn weggelegd.

Hitler
"Hoewel . . . het communisme en het nationaal-socialisme in ideologisch gedreven moordzucht niet essentieel van elkaar verschilden, is Hitler, meer dan enige communistische leider, de incarnatie van het politieke kwaad van de vorige eeuw geworden", schrijft Maarten van Rossem in het onderdeel met de titel die de naam draagt van dat niet alleen politieke, maar (mede als gevolg daarvan) menselijke, maatschappelijke en morele Kwaad. Daar valt geen speld tussen te krijgen. Ook rekent Van Rossem en passent af met enkele vastgeroeste, want affectieve, preoccupaties met betrekking tot de Autobahnen, die werkelijk geen ander doel hadden dan voor het verkeer. Ook met betrekking tot het overkoepelende concept dat de 'Entartete Anstreicher' zou hebben gehad houdt de schrijver ons nog even enige, tot een andere conclusie leidende, feitelijlkheden onder de neus. Heel veel toeval en tal van omstandigheden hebben geleid tot de positie van de Führer, niet tot de daaraan, ondanks alles en allen, ten onrechte toegeschreven kwaliteiten. Vooroordelen uit de weg ruimen is weliswaar een heidens werk, maar wie daartoe steeds opnieuw een poging waagt, verdient het dat zijn beschrijving daarvan serieus wordt genomen, en een geïnteresseerde doet zulks door te lezen, en niet alleen door de woorden en hun context door te nemen, maar ook al dat te vergaren (het aren lezen achter de maaier) wat de grote lijnen in de ontwikkeling van de twintigste eeuw voor ons overzichtelijk, en niet te vergeten, inzichtelijk maken.

Tweede Wereldoorlog
In het hoofdstuk over de Tweede Wereldoorlog begint de auteur met de explicatie dat vier verschillende deelconflicten, op nogal uiteenlopende geografische locaties, tesamen het fenomeen vormden dat eerst Europa en vervolgens de rest van de wereld tussen 1939 en 1945 — en in tal van andere vormen nog lang daarna — in de greep zou houden. Ten eerste als gevolg van de complexiteit en de 'veelzijdigheid', later als gevolg van het onvoorstelbare leed dat zijn sporen tot in de huidige generaties op vele plaatsen ter wereld heeft nagelaten en ook nog wel even blijft doorwerken.
Van Rossem is ook kritisch ten opzichte van de stelling, die van vele kanten is geopperd, dat Duitsland gedoemd was die oorlog te verliezen. Nog afgezien van allerlei kwesties van persoonlijk prestige en relatief onbereikbare doelstellingen in die gegeven situatie, is het helemaal niet zo zeker dat die stelling zoveel hout snijdt als dikwijls ook nu nog wordt aangenomen.
Ondanks de talrijke aspecten op het politieke, sociale en intermenselijke vlak — en toen nog veelvuldiger op dat van de onmenselijkheid — die opnieuw een zeer omvangrijk boek hadden kunnen opleveren, heeft Maarten van Rossem zich beperkt tot een zeventig pagina's voor deze thematiek.

Koude Oorlog
Die beide hoofdstukken over de wereldoorlgen betreffen reeds eerder verschenen analyses van de Europese geschiedenis in de eerste helft van de twintigste eeuw. Meer dan het dubbele aantal bladzijden neemt het derde grote onderdeel van zijn boek in: de Koude Oorlog, een hoofdstuk uit Van Rossems koker dat niet eerder is gepubliceerd. In de Koude Oorlog kwamen de twee, in het laatst van de oorlog tegen Hitler-Duitsland samenwerkende, grote mogendheden lijnrecht tegenover elkaar te staan, hetgeen voor menigeen duidelijk werd toen de hoge heren elkaar in Jalta hebben ontmoet. De strijd om de — desnoods zeer foute — Duitse geleerden barstte los en heeft, tot ver na de directe afsluiting van de gewapende vijandelijkheden, ook veel terechte irritatie en kritiek gegenereerd.
Dat die Koude Oorlog zoveel meer aspecten met zich meebracht, hebben tal van lezers in de loop van hun bestaan via kranten, boeken en ethermedia meebeleefd, in tegenstelling tot veel van de gebeurtenissen die in de beide eerste afdelingen van het boek worden behandeld.

Helder betoog
Maarten van Rossem heeft niet alleen een helder — en tegelijkertijd, hoop ik, voor menigeen verhelderend — boek geschreven waarin verbanden worden gelegd, welke meer duidelijk maken dan menig gecompliceerd college van boven de materie staande geleerden. Voorts heeft hij afgezien van allerlei hoogdravende taal, maar heeft hij de regels die daarvoor geleden in acht genomen, en daarmede een beter product afgeleverd dan zo menig andere extreem geleerde groot-mogol. Bovendien, en dat mag hier zeker niet onvermeld blijven, omdat het een zeer schaars geworden fenomeen is: Van Rossem weet wanneer je hun (datief) en wanneer je hen (accusatief — altijd na een voorzetsel!) dient te gebruiken. Alleen al daarom zou menig collega-scribent, journalist en, ja ook, Neerlandicus deze tekst eens moeten bestuderen. Men kan er, door alle boven aangestipte, positieve, elementen, van leren.

__________
Maarten van Rossem:
Drie oorlogen — Een kleine geschiedenis van de twintigste eeuw.
Amsterdam, november 2007; Nieuw Amsterdam Uitgevers.
320 pag., paperback. ISBN 978-90-468-0321-9; Prijs € 18,95.
__________
[1] Dit werd echter door degenen, die de strategie hadden uitgedokterd, in het geheel niet anders dan als defensief ervaren. Een vooral Duits fenomeen dat zich tot op de huidige in het denken van bepaalde politici in die 'cultuur' heeft gehandhaafd. De verregaand waanzinnige voorbereidingen die door een aldaar (mede)regerende tijdbom — de Minister van Binnenlandse Zaken, Wolfgang Schäuble, een in meer dan één opzicht ernstig beschadigd wezen — worden getroffen voor een soort Vierde Rijk met een nieuwe Gestapo — vanzelfsprekend niet met die naam, maar wel met meer macht dan welk voorafgaand instituut in die categorie, en opnieuw een eigen staat binnen de staat vormend — worden door de bedenker ook slechts ervaren als niets meer of anders dan verdedigingsstrategieën in de strijd tegen het al dan niet vermeende alom aanwezige terrorisme. Miljoenen Duitsers slikken dit conglomeraat van leugens ook nu weer als Zuckerbrot voor zichzelf en de Peitsche voor de boosdoeners. In ieder geval hebben ze, net als hun ‘dienaren’ aan de regeringstafel, op dat punt niets geleerd van de geschiedenis.

Nieuwe site over geschiedenis in al haar facetten

Heden hebben we bij BLOGGER deze nieuwe site over Geschiedenis aangemaakt. Vooralsnog zal deze zich voornamelijk beperken tot het bespreken van Boeken, die op enigerlei wijze met Geschiedenis te maken hebben: biografieën van grote figuren, die een rol van betekenis hebben gespeeld in de ontwikkelingsgang van de mensheid. Dat kan de apostel Paulus zijn, maar ook Charles Darwin, en Albert Einstein heeft evenveel recht op een plek in deze kolommen als de auteur van een boek over de meest weerzinwekkende figuren uit de historie. U kunt hier dus het laagste van het laagste — Hitler, Stalin, Bush, Poetin, Thatcher — aantreffen naast (letterlijk: onder of boven) Gustav Stresemann, Gustav Heinemann en Willy Brandt. Maar ook niet direct politieke figuren uit de wereld der kunsten, zoals Bach en Mozart, naast Picasso en Dostojevski. Om slechts enkele voorbeelden te noemen.